Не перевелись на земле нашей копыльской… Нет, не богатыри, а — браконьеры. И это подтверждает начальник Несвижской межрайонной инспекции охраны животного и растительного мира Иван ШУХНО.
— За январь-февраль текущего года работниками инспекции на территории Копыльского района было выявлено двенадцать нарушений природоохранного законодательства, — сообщает Иван Иванович. — Характерно, что нарушители не являлись жителями района, но промышляли на его территории.
Так, 9 января житель д. Морочь Клецкого района вывозил древесину из квартала 18 Орликовского лесничества ГЛХУ «Копыльский лесхоз» без ее освидетельствования. На него был составлен административный протокол и наложен штраф на сумму 17 500 рублей. В этот же день житель д. Зубки Клецкого района занимался ружейной охотой в квартале №60 Копыльского лесничества в зоне преимущественного ведения охоты на копытных, не имея документов на право охоты. У нарушителя изъято охотничье ружье, а материал вместе с протоколом передан в суд. Житель д. Б. Рожан Солигорского района 16 января ловил рыбу подъемной сетью на реке Морочь (на территории Копыльского района). Судьбу браконьера также будет решать суд.
28 января в 17.30 в охотугодьях Копыльской РОС РГОО БООР был задержан житель г. Минска, который без надлежащего на то разрешения, в запретное время, с незарегистрированным охотничьим ружьем ТОЗ-БМ, лампой-фарой, используя автомашину «Джип-Черроки», выслеживал диких животных, конечно же, не для того, чтобы полюбоваться их грацией и пушистым мехом. По данному факту возбуждено уголовное дело, ведется расследование. 
Згодна з планам работы грамадзянскай абароны, у гімназіі №1 г. Капыля і дзвюх гарадскіх школах былі праведзены вучэнні па экстраннай эвакуацыі навучэнцаў.
У вызначаны час уключылася аўтаматычная пажарная сігналізацыя. Пранізлівы сігнал разнёсся па калідорах. І вось ужо заляскалі дзверы і вучні гімназіі без мітусні, пакідаюць класы і спускаюцца ў гардэроб, каб апрануцца і выйсці ў двор. Дзякуючы 11 эвакуацыйным выхадам гэта аперацыя праходзіць хутка.
На кожных дзвярах дзяжурыць член звяна эвакуацыі, прысутнічаюць і дзяжурныя па паверсе. Іх задача – сачыць, каб усе навучэнцы выйшлі з класаў.
— У нас такія вучэнні, — падкрэсліла дырэктар гімназіі №1 г. Капыля (яна ж – начальнік грамадзянскай абароны. – У. С.) Зінаіда Прыміч, — праводзяцца штогод. Вось чаму вучні дзейнічаюць умела. Хоць самыя маленькія пужаюцца пранізлівага сігнала.
У лічаныя хвіліны будынак гімназіі апусцеў. Вучні 22-х класаў выстройваюцца ў двары. Класныя кіраўнікі да-кладваюць аб наяўнасці навучэнцаў.
Вучэнні закончаны. Дырэктар робіць разбор і запрашае вучняў азнаёміцца з пажарным аўтамабілем. Начальнік каравула ПАВЧ №1 А. Чаркас расказаў аб пажарнай аўтацыстэрне, аварыйна-выратавальным інструменце. Была прадэманстравана работа лафетнага ствала.
Уладзімір СКРЫПІНСКІ
Капыльшчына – радзіма не толькі творцаў паэтычнага слова, але і таленавітых акадэмікаў і навукоўцаў. Адным з такіх з’яўляецца акадэмік - сакратар аддзялення гуманітарных навук і мастацтва НАН Беларусі, дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі, доктар гістарычных навук, прафесар Аляксандр Аляксандравіч Каваленя.
Нарадзіўся Аляксандр у сакавіку 1946 года, калі яго бацька, актыўны ўдзельнік Вялікай Айчыннай вайны, працаваў у райкаме партыі. Сям’я з пяццю дзецьмі наймала пакойчык у прыватным доміку па вуліцы Камсамольскай у Капылі. Старэйшы Каваленя, па прафесіі педагог, шмат зрабіў па аднаўленні народнай асветы ў раёне ў першыя пасляваенныя гады. Аляксандра Емяльянавіча прыцягвала творчая работа на педагагічнай ніве, і таму неўзабаве ён становіцца дырэктарам школы ў Садках. Бацька вучыў дзяцей разумнаму, добраму, вечнаму, але ж і трымаў іх у моцных руках. А вось маці Ганна Аляксандраўна дарыла пяшчоту і ласку. У такой атмасферы і сфарміраваўся настой-лівы характар Аляксандра, яго працавітасць і прага да ведаў.
Пасля хлопец пайшоў вучыцца ў Ба-дзяжоўскую сямігадовую школу. Дырэктар школы Р. М. Паляшчук і класны кіраўнік І. П. Дарашэвіч, а таксама П. Я. Ліннік — былыя франтавікі — яшчэ хадзілі ў ваенных шынялях. Педагогі выхоўвалі ў хлопчыкаў і дзяўчынак любоў да Айчыны.
Аляксандр быў кампанейскім, не ганарыстым, умеў пастаяць за сябе і блізкіх, меў шмат сяброў. “А калі нашых дзяцей запрашалі на сельгасработы ў калгас “Новы свет”, ён паказваў прыклад у працы”, — гаварыў пра свайго выхаванца былы дырэктар Рыгор Міхайлавіч. Свайго любімага педагога Каваленя не забываў. Часта яны, як даўнія сябры, гутарылі аб надзённым.
3 Паўлам Якаўлевічам Ліннікам хлопчык уступаў у палеміку, распытваў пра партызан атрада імя Чапаева, якім камандаваў легендарны Тараховіч (Дунаеў), пра старыцкія баі. Былы камандзір разведкі дунаеўскага атрада паказаў юнаку, адкуль біла партызанская гармата па ворагу і на якіх пазіцыях стрымлівалі карнікаў “лясныя салдаты”. Ды і маці, былая партызанка, расказвала сыну, як, рызыкуючы жыццём, хадзіла ў разведку ў самае пекла ворага. Таму яшчэ юнаком хлопец шмат ведаў пра вайну, і пазней у сваіх даследаваннях ён праўдзіва пісаў пра народную барацьбу супраць ворага.
Неўзабаве была пабудавана новая школа ў Старыцы. Тут Саша Каваленя правучыўся да 9 класа. У 1962 годзе паступіў у Мінскае ПТВ-23 і адначасова вучыўся ў школе рабочай моладзі ў 10 класе. Прафесійнае вучылішча і школу закончыў на выдатна, нягледзячы на тое, што вучыўся ў дзвюх вучэбных установах, хадзіў на заняткі ў Мінскі аэраклуб. Пры-звалі на службу ў элітнае дэсантнае вайсковае падраздзяленне. Звольніўся ў запас у 1968 годзе і некаторы час працаваў слесарам на будоўлях сталіцы. Пасля працы любіў пахадзіць па Нямізе і іншых старажытных мясцінах горада. 3 братам Георгіем часта наведваў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Усё гэта і юначыя захапленні падштурхнулі яго па-ступаць на гісторыка-геа-графічны факультэт МДПІ імя М. Горкага.
Займаўся ў розных гуртках, актыўна ўдзельнічаў у студэнцкіх будаўнічых атрадах. Яго выбіраюць у прафсаюзны актыў. Пра бурлівыя студэнцкія гады расказала настаўніца Камсамольскай СШ Валянціна Іосіфаўна Пракапеня, якой пашчасціла разам з земляком арганізоўваць прафработу сярод студэнтаў: “Каваленя быў сапраўдным лідарам, дапамагаў хлопцам і дзяўчатам уладкавацца ў інтэрнат, клапаціўся пра стыпендыі”.
Спачатку выкладчыкі і студэнты выбралі яго старшынёй прафсаюзнага бюро факультэта, а затым Каваленя цэлых 5 гадоў узначальваў прафсаюзны камітэт інстытута. Аб ім пісалі саюзныя і рэспубліканскія газеты, як аб адным з ініцыятыўных і лепшых прафсаюзных лідараў ВНУ рэспублікі.
У студэнцкія гады Аляксандр пакахаў студэнтку Тамару і ажаніўся з ёю ў 1973 годзе, а праз два гады ў іх нарадзілася дачка Алена. І вось ужо 38 гадоў у шчырасці і каханні Аляксандр Аляксандравіч і Тамара Кузьмінічна жывуць разам. Радуе іх унучка Настачка.
Яму прарочылі калегі стаць прафсаюзнай зоркай, але цяга да навуковай дзейнасці звала яго ад-крываць таямніцы часу. Каваленю пашанцавала працаваць разам з доктарам гістарычных навук Аляксандрам Мікалаевічам Мацко. Таленавіты вучоны стаў дарадцам для капыляніна. І Аляксандр, як здольны вучань, паспяхова заканчвае аспірантуру і абараняе кандыдацкую дысертацыю. Аляксандр Аляксандравіч дасканала распрацоўвае тэму вайны і знаходзіць малавядомыя факты. Працуе на розных пасадах у педінстытуце, з’яўляецца членам Рэспубліканскага каардынацыйнага савета па распрацоўцы праблем гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.
3 1996 года ён загадчык кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі БДПУ. Каваленя мэтанакіравана працуе ў архівах і бібліятэках, сустракаецца і гутарыць са сведкамі мінулых падзей, і ў выніку выходзяць шмат-лікія манаграфіі і працы, якія даносяць нам, чытачам, пра Беларусь у гады Другой сусветнай вайны. Доктар гістарычных навук, прафесар, ён напісаў звыш 300 навуковых і навукова-метадычных прац, 10 манаграфій, 37 падручнікаў і вучэбна-метадычных дапаможнікаў, падрыхтаваў 4 кандыдатаў навук.
Апошнія пяць гадоў Аляксандр Каваленя працаваў дырэктарам ДНУ “Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі”, а з кастрычніка 2010 года – акадэмік-сакратар Аддзялення гуманітарных навук і мастацтва гэтай жа ўстановы.
Іван Ігнатчык 
11 марта в Минске состоялся областной конкурс «Школа безопасности-2011», в котором участвовали учащиеся трех возрастных категорий: 1 – 4-е классы (младшая группа), 5 – 7-е классы (средняя гр.) и 8 – 11-е классы (старшая гр.).
В целом неплохо выступили представители Копыльщины: второе место заняли учащийся старшей группы Илья Траянович и средней – Кристина Водопьян. Четвертое место у Агнессы Ткаченко из младшей группы. Примечательно, что все они – воспитанники гимназии №1 г. Копыля.
Призеры областного конкурса будут представлять Копыльский район на республиканском конкурсе, который пройдет с 15 по 17 апреля с. г. в Командно-инженерном институте МЧС Республики Беларусь в г. Минске. Пожелаем им удачи!
Вадим МОРДАСЕВИЧ,
инженер ИГПН Копыльского РОЧС, лейтенант внутренней службы 
В управлении райсельхозпрода состоялось рабочее совещание, в котором приняли участие председатель райисполкома Анатолий Жданеня, первый заместитель председателя начальник управления сельского хозяйства и продовольствия Ирина Кисляк и ее первый заместитель Виталий Ракевич, главный ветврач района Леонид Полещук, директор райплемстанции Валентина Александрович и другие специалисты. Разговор шел о необходимости активизации работы по воспроизводству крупного рогатого скота в хозяйствах Копыльского района.
Ирина Кисляк подчеркнула, что по состоянию на 10 марта в районе имеется 4224 коровы под осеменение, из них 2341 – свыше 30 дней, 1975 коров гинекологически больны, или 47% к неосемененным.
— Во многих хозяйствах, — сказала Ирина Николаевна, — большое количество неосемененных коров. В ОАО «Скабин», например, таких 111 голов, в ОАО «Тимирязевский» — 118, в СХФ «Криница» — 98. Не лучше обстоят дела в ОАО «Душево», ОАО «Прогресс-2010», СХФ «Лакнея», «В. Раевка», МОУП «Докторовичи», ОАО «Суворова-Агро» и других сельхозпредприятиях.
Были намечены конкретные мероприятия по решению проблемы с осеменением. В каждом хозяйстве будет проведена гинекологическая диспансеризация КРС, организованы прогулки скота (не менее 4 часов в сутки), ежедекадно проводиться витаминизация животных. По результатам диспансеризации будут сформированы группы для проведения синхронизации и стимуляции.
Двум районным группам по воспроизводству, в состав которых обязательно входит ветврач-гинеколог и зоотехник райплемстанции, необходимо до 25 марта проконтролировать состояние работы по осеменению в хозяйствах и оказать специалистам зооветслужбы консультативную и практическую помощь, потребовать максимального отбора подлежащих осеменению по весовым кондициям телок и коров.
Владимир СКРИПИНСКИЙ
