[/caption]
В последнее десятилетие во всем мире отмечается выраженная тенденция к росту числа болезней костно-мышечной системы (БКМС) и соединительной ткани, причем темп роста заболеваемости БКМС существенно превышает рост общей заболеваемости (все регистрируемые классы болезней).
По данным официальной статистики, БКМС входят в первую тройку наиболее распространенных классов заболеваний среди взрослой популяции населения Республики Беларусь и ряда стран Европы, «пропуская вперед» лишь болезни системы кровообращения, что является отражением глобального старения населения, малоподвижного образа жизни, нерационального питания и других факторов.
К концу 2013 года в Республике Беларусь (взрослое население) было зарегистрировано 938 127 случаев БМКС, что на 7,3% больше аналогичного периода 2012 года, что отражает общую тенденцию, отмечаемую во всем мире. БМКС является одной из основных причин временных и стойких (на 2 месте — в случаях и на 63 месте — в днях нетрудоспособности на 100 работающих) среди всех других регистрируемых классов болезней.
Ревматические заболевания значительно нарушают качество жизни больного человека, его физическое, психологическое, эмоциональное и социальное благополучие изменяется под воздействием болезни или ее лечения.
Следует отметить, что на протяжении последних десятилетий значительно возросла заболеваемость БКМС среди детей и подростков, что вызывает крайнюю озабоченность ревматологов всего мира. В связи с этим Европейская лига борьбы с ревматизмом выступила с предложением провести празднование Всемирного дня артрита в 2013 году под девизом «Лучше жить-взрослеть здоровым!»
Проблема ревматических заболеваний детского возраста является актуальной и для Республики Беларусь. Среди них наиболее инвалидизирующим является ювенильный ревматоидный артрит. На 1 октября 2013 года число детей и подростков, находящихся под диспансерным наблюдением, составило 543 пациента. Из них 194 ребенка — это дети-инвалиды.
В нашей стране активно ведется работа, направленная на улучшение ранней диагностики данного заболевания, своевременное назначение препаратов базисной терапии. Активно внедряются современные стандарты лечения, накапливается опыт применения препаратов биологической генно-инженерной терапии для детей в нашей стране.
Наталья ПИНЧУК,
врач-терапевт, заведующая поликлиникой
[/caption]
Копыльский цех природного и сжиженного газа провел анализ потребления данного топлива населением города и района за январь-сентябрь текущего года. Согласно анализу, количество абонентов, оплачивающих природный газ по первой ценовой категории (358,8 руб. за 1 м3 в отопительный период и 933,6 руб. в летний – 2956). По второй категории (с коэффициентом 1,3 к цене газа) – 111 и по третьей (полное возмещение затрат – 2095,1 руб. за 1 м3) – 3 абонента. Основная часть населения – это потребители, отапливаемая площадь жилого дома которых не превышает 100 кв. м. И только 95 имеют пространство более 200 кв. м.
Уже многие владельцы газифицированных домовладений на собственном кошельке ощутили, насколько серьезно нужно относиться к вопросу экономии голубого топлива. Конечно, разные люди к теме бережливости подходят по-разному, но есть несколько общих советов, которые могут помочь каждому.
Нужно помнить: если газ используется для отопления жилого дома, то необходимо выполнить некоторые правила экономии тепла. Прежде всего заделайте, если имеются, щели в оконных рамах и дверных проемах. Результат – повышение температуры воздуха в помещении на 1-2 градуса. По возможности установите новые пластиковые или деревянные окна с многокамерными стеклопакетами – это позволит вам сэкономить до 30% тепла и ваших денег. Попробуйте утеплить пол – и результат не заставит себя долго ждать: десяти процентов теплопотерь как не бывало. Установите теплоотражающий экран или простую алюминиевую фольгу на стену за радиатор отопления. Старайтесь не закрывать батареи плотными шторами и мебелью – теплый воздух будет эффективнее распределяться по комнате. Проветривайте помещение «залпом», на короткое время широко открыв окна. При таком методе воздух успеет смениться, но не выстудит комнату. На ночь снижайте температуру, будет крепче сон и заодно сэкономите газ. Подогревайте в чайнике только необходимое количество воды, а для приготовления пищи используйте посуду с широким дном и закрывающейся крышкой, желательно прозрачной. Следите за тем, чтобы пламя попадало ровно посередине на дно кастрюли или сковороды.
Если ваше тепло будет уходить на улицу, то никакой экономичный котел не поможет уменьшить расходы. Установлено, что при правильном утеплении сэкономить на отоплении можно до 50-60% расходов без снижения качества жизни. Следуйте этим рекомендациям, и ваши деньги не сгорят синим пламенем, а будут потрачены на что-то полезное.
Владимир САФОНОВ,
главный инженер Копыльского цеха ПиСГ
(Продолжение следует)
[/caption]
Павел Васільевіч Сямёнаў быў адным з тых нямногіх людзей, чый асабісты прыклад вучыў і дзяцей, і дарослых больш за ўсе падручнікі разам узятыя. Адзін з вядомых краязнаўцаў, былы намеснік старшыні Капыльскага райвыканкама. У лістападзе гэтага года яму споўнілася б 70...
Асабістае
Павел Васільевіч выкладаў гісторыю ў нашым, самым першым педагагічным класе, створаным на базе СШ №2 г. Капыля. Менавіта яму дырэктар Багдановіч Барыс Канстанцінавіч даручыў гэтую пачэсную, але разам з тым вельмі адказную працу. Памятаю, што настаўнік вучыў нас не толькі гісторыі, але і добрым манерам:
– Калі вы пазяхаеце, закрывайце рот рукой. Не хапае далоні – бярыце падручнік. Калі ўжо і падручніка не хопіць, вазьміце партфель. Але ніколі не рабіце гэтага адкрыта.
Хіба ж можна было пасля такой заўвагі пазяхаць, тым больш на ўроку!
Альбо такі выпадак. На ўроку гісторыі вывучалі палітычнае становішча ў розных краінах. Дайшла чарга і да Англіі, дзе ў той час кіравала ўсім вядомая Маргарэт Тэтчэр.
– Калі ласка, скажыце, – пытае настаўнік, – як называлі гэтую знакамітую жанчыну за яе моцны характар?
Падымаецца вучань і спрабуе адказаць:
– Яе называлі Жалезная... – запнуўся.
Сябар па парце падказве: “… баба!”
– Жалезная Баба! – прагучаў адказ.
– Можа яна і баба, – пад гучны смех аднакласнікаў і жартам, і ўсур’ёз каменціруе Павел Васільевіч, – але ў Англіі яна завецца лэдзі – Жалезная Лэдзі.
[caption id="attachment_32044" align="aligncenter" width="443" caption="Дэманстрацыя 3 ліпеня 1978 г."]
[/caption]
А пра тое, што ўвечары абавязкова трэба чытаць энцыклапедыю ці слоўнік, Павел Васільевіч паўтараў кожны ўрок. Бо сам так рабіў – за свае бязмежныя веды ён карыстаўся вялікім аўтарытэтам не толькі ў вучняў, але і ў калег. Да яго звярталіся па параду – і заўсёды яе атрымлівалі. Ведалі мы, вучні, і пра вялікую любоў да мастацтва, таму што нават на ўроках ён ціха напяваў арыі з вядомых опер. Ды і мы першае адкрыццё вялікага свету прафесійнага мастацтва здзейснілі ў 4 класе разам з Паўлам Васільевічам і класным кіраўніком Багдановіч Святланай Сямёнаўнай. Гэта быў балет “Лебядзінае возера”.
Усё пачынаецца з дзяцінства
Каб стаць тым, кім усе яго ведалі, Паўлу Васільевічу прыйшлося прайсці вельмі няпросты шлях. Дзяцінства было невясёлае, галоднае: бацька загінуў у Вялікую Айчынную на Буйніцкім полі. Маці адна выхоўвала чацвёра дзяцей. Таму з дзяцінства не цураўся ніякай працы, рана стаў самастойным і адказным.
Менавіта гэтыя рысы характару дапамаглі Паўлу ў студэнцкія гады: з 1966 па 1970 год ён быў намеснікам камандзіра студатрада і загадчыкам гаспадарчай часткі ў час пакарэння цалінных зямель Казахстана і нават Сібіры.
Дарэчы, на сваё першае месца працы Сямёнаў з’явіўся 25 жніўня 1970 года пасля апошніх працоўных дзён па сплаве лесу на сібірскіх рэках. І адразу – дырэктар Грозаўскай сярэдняй школы.
Выбраць свой напрамак у жыцці
А ўсё магло скласціся зусім інакш. Справа ў тым, што пасля заканчэння БДУ Паўлу Васільевічу прапанавалі аспірантуру і працу… у Міністэрстве культуры. Але лёс не падманеш. Паўлу Васільевічу Сямёнаву выпаў гонар стаць менавіта “краязнаўцам і вядомым гісторыкам Капыльшчыны”, як пазней яго назаве Іван Ігнатчык у сваім артыкуле. Так адзначыў і кандыдат мастацтвазнаўства, намеснік міністра культуры і наш зямляк Сяргей Пятровіч у лісце да Сямёнава.
За пяць гадоў кіраўніцтва Грозаўскай СШ дырэктар Сямёнаў стварыў, як пазней скажа Марыя Сандрозд падчас узначальвання аддзела адукацыі, “школу Сямёнава з асаблівай атмасферай творчасці”. Гумар і справядлівыя адносіны ў ацэнцы працы як педагогаў, так і вучняў, дапамаглі маладому кіраўніку не толькі наладзіць узаемаадносіны з няпростым калектывам, але і ўсталяваць іх такім чынам, што і праз шмат гадоў многія былыя калегі працягвалі падтрымліваць сувязі з яго сям’ёй.
[caption id="attachment_32045" align="aligncenter" width="443" caption="Сустрэча з Іванам Навуменкам, 1978 г."]
[/caption]
Пасля Грозаўскай школы Павел Васільевіч узначаліў раённы аддзел народнай адукацыі. Разам з тым яго выбралі дэпутатам раённага Савета дэпутатаў працоўных. А ўжо з лістапада 1975 года і да жніўня 1984-га з’яўляўся намеснікам старшыні райвыканкама. Дырэктар Нацыянальнага культурнага цэнтра імя Ф. Скарыны, Прэзідэнт Міжнароднай Асацыяцыі беларусістаў, доктар філалагічных навук Адам Мальдзіс, сустрэўшыся ў той час з Сямёнавым, адзначыў, што ён “не толькі намеснік старшыні, але і перакананы краязнавец” (“ЛіМ” ад 16.10.1981 г.).
На гэтай адказнай пасадзе клапаціўся Павел Сямёнавіч і пра педагогаў (узводзіліся новыя школы, адбыўся пераход на кабінетную сістэму і многае іншае), і пра медыкаў (былі пабудаваны Семежаўская ўчастковая бальніца, 12 ФАПаў, стаматалагічная паліклініка, цеп-латраса да раённай бальніцы). “Шкада толькі, што пра гэта хутка забываецца”, – так адзначыў былы галоўны ўрач раённай бальніцы Станіслаў Міхнайць (“СП” ад 30.04.2004 г.).
[caption id="attachment_32047" align="aligncenter" width="400" caption="Уся сям’я разам – Ніна Мікалаеўна, Павел Васільевіч, Аксана і Ігар, 2002 г."]
[/caption]
Настаўнік – гэта стан душы
Новую, не менш цікавую, старонку ў лёсе Сямёнава адкрыла вяртанне ў школу. Яго хвалявалі і цікавілі поспехі вучняў. “Ён жыў нашым жыццём, не шкадуючы свайго”, – так гаворыць колішняя вучаніца, а зараз вядучы спецыяліст аддзела адукацыі Вольга Зарамбоўская (Аўсянік).
Я таксама памятаю, як мне, вучаніцы 7 класа, адразу пасля Вялікадня мама дала два чырвоныя яйкі, каб я іх занесла класнаму кіраўніку і іншаму любімаму настаўніку. Чаму яна так зрабіла – не ведаю: у той час рэлігія і святы былі пад вялікай забаронай. Таму я апынулася ў вельмі далікатным становішчы: Святлана Сямёнаўна і Павел Васільевіч (я абрала яго любімым настаўнікам) тыя яйкі з удзячнасцю ўзялі і доўга смяяліся.
Падчас настаўніцкай дзейнасці Павел Васільевіч распрацаваў новыя турыстычныя маршруты, адным з першых у раёне адкрыў аднадзённы маршрут Капыль-Мір-Навагрудак-возера Свіцязь-Нясвіж-Капыль.
Як сведчанне бясконцай вучнёўскай павагі – кветкі на магіле ў памятныя дні: 1 верасня, да Дня настаўніка, вечара сустрэчы з выпускнікамі, дня нараджэння.
Яго Вялікасць Тэатр
Сапраўдным захапленнем, якое аказала ўплыў на ўсю дзейнасць Сямёнава, стаў менавіта тэатр. Раз і назаўсёды ён быў улюбёны ў незвычайны голас народнай артысткі УССР Аксаны Петрусенка (1900-1940 гг.). Павел Васільевіч сабраў багаты матэрыял аб жыцці і творчасці спявачкі, меў фанатэку яе творчасці. 25 лютага 1980 года на вечары, прысвечаным 80-годдзю артысткі, дзе наш зямляк выступаў па запрашэнні кіраўніцтва Украінскага тэатральнага грамадства, яго прамова на беларускай мове была ўзнагароджана сапраўднай авацыяй.
У сваім захапленні мастацтвам Павел Васільевіч не ведаў ніякіх абмежаванняў: оперу Дж. Вердзі “Аіда” слухаў 24(!) разы ў самых розных тэатрах СССР. Сваім музыкальна-энцыклапедычным далягладам здзіўляў знаёмых: былы дырэктар Беларускага тэатра оперы і балета Васіль Букань і яго жонка ніяк не маглі паверыць, што Павел Васільевіч не мае музычнай адукацыі!
Павел Васільевіч быў знаёмы з паэтамі і пісьменнікамі Нілам Гілевічам, Іванам Навуменкам, Адамам Русаком, Янкам Скрыганам, Алесем Адамовічам. Сустракаўся з Элеанорай Язерскай. Сярод знаёмых знакамітасцей – балетмайстар Валянцін Елізар’еў, кампазітар Сяргей Картэс, дырыжор Аляксандр Анісімаў, народныя артысткі СССР Алена Абразцова, Ірына Архіпава, Марыя Біешу, мастак Уладзімір Пасюкевіч. Удзельнічаў у пахаванні Пятра Машэрава, узначальваў дэлегацыю ў святкаванні 90-годдзя з дня нараджэння Цішкі Гартнага. Спіс адметных спраў Сямёнава можна працягваць і працягваць. Зазначым толькі, што дзякуючы асабістым сувязям Паўла Васільевіча капыляне таксама мелі магчымасць сустрэцца з цікавымі людзьмі. “Эпоха Сямёнава”, – так назваў былы намеснік старшыні райвыканкама Уладзімір Аляшкевіч перыяд сумеснай працы.
На стале Сямёнава застаўся не-дапісаны артыкул “Літаратурныя вуліцы Капыля”. Пачаў пісаць краязнаўчую энцыклапедыю “Капыльшчына”. Але...
Сям’я
Любоў да вандраванняў, мастацтва Павел Васільевіч перадаў сваім дзецям. Ігару і Аксане (нават іх імёны выбраны невыпадкова). Сваю другую палавінку, аднадумцу, надзейную спадарожніцу сустрэў на тым жа курсе БДУ, дзе і сам вучыўся. Ніна Мікалаеўна на працягу трыццаці аднаго года заўсёды была побач. Сын Ігар зараз дацэнт, кандыдат медыцынскіх навук, загадчык кафедры “Гігіена працы” Беларускага дзяржаўнага медуніверсітэта, дзе і выкладае пасля заканчэння аспірантуры. Дачка Аксана на працягу 20 гадоў настаўнічае ў СШ №2 г. Капыля. Дзякуючы бацькоўскай пяшчоце і дабрыні Паўла Васільевіча дзеці атрымалі надзейную духоўную падтрымку.
Замест эпілога
На першай старонцы тоўстага сшытка, дзе сабраны матэрыялы пра любімую спявачку Аксану Петрусенка, рукой самога Паўла Васільевіча зроблены надпіс з вядомага твора Метэрлінка “Сіняя птушка”: “Памерлыя, пра якіх памятаюць, жывуць гэтак жа, як калі б яны і не памерлі”.
Дзіяна ТКАЧЭНКА
Фота з сямейнага архіва Сямёнавых
АД РЭДАКЦЫІ. Выказваем удзячнасць Ніне Мікалаеўне Сямёнавай за прадастаўленыя матэрыялы аб Паўлу Васільевічу.
Рассказывают воспитанники разных лет Воскресной школы при Спасо-Вознесенском храме
Никита ЛАЗЮК:
– Этот вопрос поставил отец Сергий перед нами, воспитанниками воскресной школы. Я вспомнил бабушкин рассказ о том, как после своей смерти человек предстал перед Богом, и Тот сказал ему, что пришла пора отчитаться, как он жил, чем занимался, и показал человеку книгу, где записан весь жизненный путь умершего. И видит человек, что когда ему было легко, с ним кто-то шел рядом, и были видны две пары следов, когда тяжело – лишь одна. Умерший спросил у Бога: «почему, когда мне было тяжело, Ты бросил меня?» И ответил Бог, что не бросал его, а нес на руках.
Я понял тогда и твердо верю сейчас, что Бог всегда с нами. Впервые в церковь меня привела бабушка. Прихожане стояли перед иконами и молились, время от времени крестились. Я спросил у бабушки, что они шепчут, и она ответила, что просят у Всевышнего прощения, здоровья, удачи. Они молятся за себя и близких. И тогда я тоже обратился к Господу со своими мыслями и тревогами.
Бабушка выучила со мной молитву «Отче наш». И когда мне тяжело на душе и хочется плакать, я обращаюсь к Богу и прошу у него помощи, знаю, что Он любит всех. В церкви я всегда чувствую любовь и спокойствие. Здесь я ближе к Богу, могу сказать ему спасибо за все, что есть в моей жизни, попросить прощение за все грехи. Отец Сергий учит нас, что в жизни надо спокойно принимать то, что изменить нельзя, учит терпению и умению изменить то, что нам по силам.
Церковь – это то место, где можно пообщаться с Богом, и поэтому я знаю, что в храм Божий всегда буду приходить. Я сделал свой выбор!
Владислав ЛАПОТКО:
– Я – обыкновенный мальчишка, который растет в обыкновенной семье. Мама и папа – крещеные. Я тоже был крещен, когда мне исполнился год, 2 августа 1997 года. В доме есть иконы. Мы соблюдаем православные праздники: встречаем Пасху, Рождество. Только в храм ходила одна бабушка. И вот день за днем, праздник за праздником она рассказывала нам о храме, о Боге, об истории праздников. Она постоянно просила пойти с ней в церковь. Но мне же важнее было поиграть за компьютером, побегать с ребятами, посмотреть телевизор, сходить на речку. Вот однажды мы с классом поехали в монастырь Евфросинии Полоцкой. На улице стояла жара, а в церкви были прохлада и полумрак. Пахло ладаном.
Я стоял и инстинктивно чувствовал святость места, намоленного тысячами паломников и послушниками монастыря. Я впервые почувствовал значение слова «благодать», лишь войдя под своды храма. Здесь чудотворные иконы, рака с мощами святой. Мы отстояли вечерний и утренний молебны. На душе стало как-то легко, свободно, хотелось сделать что-то хорошее. По дороге домой я стал вспоминать свои детские грехи (не слушал маму, нагрубил бабушке, отказал в помощи папе). И вот я начал понимать, что нужно очистить себя, сделать свою душу свободной от грехов.
В воскресенье мы с бабушкой пошли в церковь. Так состоялась моя первая исповедь, мое первое раскрытие души перед Богом, преклонение перед иконой, появились мысли о том, что я совершенно ничего не знаю о Боге, о вере, о храме. Для того, чтобы узнать о Боге, который все время сопровождает, помогает, направляет, подсказывает, я пошел в Воскресную школу.
Анастасия ПОКЛОНСКАЯ:
– По вечерам мама нам с братом читала детское Евангелие. Так я узнала о Боге, о жизни Спасителя и Божьей Матери. Никогда не забуду свою первую исповедь, первое причастие.
Впервые попав в храм, я поразилась, как горят свечи. С любопытством и интересом рассматривала иконы и людей, но ничего не понимала. Особое впечатление произвело пение церковного хора. Потом в церковь я стала ходить с бабушкой Марией, помогала ей тушить свечи.
Для того, чтобы узнать о вере православной, я начала ходить в воскресную школу, где мы изучали, как правильно готовиться к праздникам, с концертами ходили в больницу. Помню, как мамы и бабушки плакали, когда мы пели песню о матери.
С каждым годом, взрослея, я посещала храм более осознанно, понимала молитвы. Благодаря занятиям в воскресной школе я стала чувствовать радость праздников Рождества Христова, Пасхи. В пасхальную ночь меня переполняли эмоции! После освящения куличей и яиц по-особенному улыбались люди. А по окончании всенощной службы я почувствовала такую бодрость, что домой идти вовсе не хотелось.
Очень интересными были паломнические поездки на церковные ярмарки, на могилу Валентины Минской, в Свято-Елисаветинский монастырь, по всем храмам Копыльского района. И, конечно же, самым ярким впечатлением стало купание в источнике Жировичского монастыря.
