Выполняя распоряжение Копыльского райисполкома №33 от 25 января 2013 г. «О проведении пожарно-профилактической работы», сотрудники Копыльского РОЧС совместно с работниками территориального центра социального обслуживания населения (ТЦСОН), районного отдела образования, УЗ «Копыльская ЦРБ», милиции, инспекции энергонадзора и других заинтересованных служб регулярно проводят рейды-проверки противопожарного состояния домовладений престарелых сельских жителей, одиноко проживающих и многодетных граждан, а также лиц, злоупотребляющих спиртным, семей, находящихся в социально опасном положении.
Так, 8 февраля с. г., рейдовая группа в составе инженера ИГПН Копыльского РОЧС Вадима Мордасевича и сотрудников ТЦСОН А. Бородина и Т. Савицкой побывали в жилом доме В. Исаковой, расположенном в д. Кондратовичи по ул. Полевой, 42. В ходе проверки выявлено, что отопительная печь эксплуатируется со сквозными трещинами. Проживающая одиноко хозяйка допускает курение в жилых помещениях и при этом может употребить спиртное. В результате все это может стать причиной пожара.
В д. Трухановичи одиноко проживает Л. Добыш. Печь с трещинами также в любой момент может явиться источником пожара (снимок 1). В защите электросети от токов короткого замыкания установлены некалиброванные плавкие вставки, т. н. «жучки». Хозяйка дома характеризуется по месту жительства, как злоупотребляющая спиртными напитками. Согласитесь, налицо все слагаемые возгорания.
В д. Поповцы одиноко проживает В. Ефимчик. Подходя к дому №3 проверяющие увидели ее убирающей со двора снег. В доме, без преувеличения, идеальный порядок. Благодаря стараниям хозяйки заменена электропроводка. Отопительные печи тоже в порядке: оштукатурены, побелены. Не поленились «гости» побывать на чердаке, где отметили, что дымоход там тоже оштукатурен и побелен, а само чердачное помещение очищено от сгораемых материалов.
9 февраля главный специалист инспекции ГПН Копыльского РОЧС майор внутренней службы Андрей Матейко совместно с
сотрудниками ТЦСОН Г. Рясной и Т. Савицкой побывали в аг. Грозово в жилом доме №26 по ул. Садовой, где квартиросъемщиком является Ирина Хлебко, воспитывающая пятерых детей. Автономные пожарные извещатели (АПИ) находятся в нерабочем состоянии по той простой причине, что отсутствуют элементы питания. Еще одно серьезное нарушение выявлено в этом доме – дрова складируются вплотную к отопительному котлу (снимок 2).
Автор этих строк совместно с сотрудниками ТЦСОН Натальей Корбут и Татьяной Савицкой на прошлой неделе проверяли состояние противопожарной безопасности домовладений многодетных семей. Первой на нашем маршруте значилась д. Комсомольская. В доме №67 по ул. Полевой проживает многодетная семья Марины Дуля. Выявлено, что обе печи имеют сквозные трещины. Электропроводка в коридоре проложена по временной схеме. Мать-одиночка Алла Куликовская из этой же деревни воспитывает четверых детей. В печи также имеются трещины, а электропроводка оклеена обоями, что является грубым нарушением правил пожарной безопасности.
Вопиющее, не побоюсь этого слова, нарушение выявлено в д. Островок в домовладении Людмилы Коробейко, на руках у которой трое несовершеннолетних детей. В детской комнате находились незаизолированные токоведущие жилы электропроводки. И ребенку не составляло труда, встав на кровати, дотянуться до них… Неужели ее сожитель Виктор Левко настолько занят, что не смог найти несколько минут и заизолировать токоведущие жилы?! В печи здесь также трещины, а на ней хозяева сушат одежду.
На фоне такого халатного отношения хозяев к пожаробезопасности жилищ имеются и примеры иного рода. Не выявлено нарушений в домовладениях Натальи Уласевич из аг. Грозово и Натальи Коробейка. Первая воспитывает троих детей, вторая – четверых. У Татьяны Хилютич из аг. Н. Докторовичи их шестеро, и в доме все в порядке. Спрашивается, почему у одних масса нарушений, причем, серьезных, а у других их нет. На мой взгляд, все дело в том, что у людей разный подход к вопросам пожарной безопасности своего жилища, а по большому счету – и к безопасности своих детей да и себя. Одни относятся к этому вопросу серьезно, делают все, чтобы свести риск пожара к минимуму, а другие – наплевательски, считая, что беда обойдет их дом стороной. А если – нет?..
Евгений ЧИРКУН,
инспектор ИГПН Копыльского РОЧС
Падчас яго абмяркоўваліся рэзультаты маніторынгу работы збожжа- і кормаўборачных камбайнаў вытворчасці ВА “Гомсельмаш” у 2012 годзе і аналіз сістэмных адмоў вузлоў і дэталей у ходзе рамонту (разборкі, дэфектоўкі) збожжаўборачных камбайнаў у спецыялізаваных прадпрыемствах сістэмы “Мінскаблаграсэрвісу”.
Сярод запрошаных на нараду былі прадстаўнікі Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Камітэта Мінаблсельгасхарчу, Мінаблаграсэрвісу, Мінскай абласной інспекцыі Дзяржтэхнагляду, райсельгасхарчаў, начальнікі сэрвісных цэнтраў, галоўныя інжынеры сельгасарганізацый вобласці, камбайнеры, а таксама прадстаўнікі вытворчага аб’яднання “Гомсельмаш”.
Перш чым абмеркаваць абазначаныя пытанні, удзельнікі нарады наведаліся ў цэх па рамонце камбайнаў ААТ “Капыльскі райаграсэрвіс”. Дырэктар прадпрыемства Анатоль Чаркас расказаў аб асноўных праблемах, з якімі даводзіцца сутыкацца спецыялістам пры рамонце збожжаўборачных камбайнаў вытворчасці “Гомсельмаш”. Яго меркаванні пацвердзілі і камбайнеры (прадстаўнікі розных сельгаспрадпрыемстваў вобласці), якім таксама было што сказаць вытворцам (на здымку), паколькі за гады эксплуатацыі гомельскай тэхнікі выявіліся пэўныя недапрацоўкі пры яе канструяванні. Аднак, як аказалася, многія свае недапрацоўкі канструктарам добра вядомы, і яны пастараліся ў больш новых мадыфікацыях унесці папраўкі, каб істотна аблегчыць працу і камбайнераў, і спецыялістаў па рамонце.
У ходзе самога пасяджэння, якое вялі начальнік Мінскай абласной інспекцыі Дзяржтэхнагляду Валерый Злотнік і намеснік старшыні Мінаблсельгасхарчу Руслан Міхалевіч, было сур’ёзна абмеркавана ўбачанае і пачутае падчас практычнай часткі семінара. Вялікая ўвага надавалася сэрвіснаму абслугоўванню тэхнікі, наяўнасці запасных частак на сэрвісных цэнтрах, каардынацыі дзеянняў паміж гэтымі структурнымі падраздзяленнямі, вытворчым аб’яднаннем “Гомсельмаш” і непасрэдна сельгаспрадпрыемствамі. Было адзначана, што неабходна самую вялікую ўвагу надаваць тэхнічнаму абслугоўванню тэхнікі, своечасовае правядзенне якога можа значна падоўжыць тэрмін яе службы.
“Увогуле, водгукі аб збожжаўборачнай і кормаўборачнай тэхніцы вытворчасці “Гомсельмаш” нядрэнныя, — адзначыў напрыканцы сустрэчы Валерый Злотнік. — Ёсць і пэўныя недапрацоўкі, якія, спадзяюся, сёння прадстаўнікі прадпрыемства возьмуць на заметку. Думаецца, што мы здолеем пазбегнуць і непаразуменняў, якія існуюць яшчэ ў рабоце дылерскіх цэнтраў. Тэхніка павінна працаваць! І для гэтага нам усім разам неабходна прыкласці ўсе намаганні. Лічу, што сёння атрымалася па-сапраўднаму карысная сустрэча”.
Маргарыта САКОВІЧ
Фота аўтара
[/caption]
Па даных фонду “Памяць Афгана”, у баявых дзеяннях прымалі ўдзел 28 832 ураджэнцы Беларусі. З іх загінулі 723 чалавекі, 12 прапалі без вестак. Выконваючы інтэрнацыянальны доўг, свае жыцці аддалі і капыльскія хлопцы.
Напярэдадні гэтай сумнай даты прадстаўнікі райсавета воінаў-інтэрнацыяналістаў, раённай арганізацыйнай структуры ДТСААФ, райвыканкама, раённага ваеннага камісарыята, райкама ГА «БРСМ» наведалі грамадзянскія могілкі, дзе пахаваны нашы землякі, якія загінулі ў Афганістане. Па традыцыі, маршрут заўсёды застаецца нязменным. І сёлета карзіны з кветкамі былі ўскладзены да помнікаў Вайцяховічу Валянціну ў в. Дусаеўшчына, Калевічу Дзмітрыю ў в. Стары Капыль, Карповічу Аляксандру ў в. Выня, Міхалковічу Генадзю ў в. Мацкевічы, а таксама Драцкаму Уладзіміру ў в. Чырвоная Дубрава (памёр у 2002 годзе ад ран, атрыманых у Афганістане). З бацькоў герояў дома засталі толькі Сафію Іванаўну і Васіля Пятровіча Міхалковічаў. Удзель- нікі мерапрыемства выказалі ўдзячнасць за сына, пажадалі моцнага здароўя, ад раённага выканаўчага камітэта ўручылі матэрыяльную дапамогу. Сяргей ЛАЗОЎСКІ Фота аўтара
Аксаміты — прыгожая вёска з паэтычнай назвай. Яна раскінулася ў далечыні ад шумных дарог сярод лугоў і палёў, прыкладна за два кіламетры ад Грозава. Аксамітоўцы дружна працавалі на зямлі, якая шчодра ўзнагароджвала іх багатымі ўраджаямі. Спраўлялі ўсёй вёскай вяселлі, гадавалі дзяцей.
А калі пачалася вайна і наступілі чорныя дні акупацыі, вяскоўцы з першых дзён пачалі аб’ядноўвацца на барацьбу з ворагам.
Успамінае Святлана Іванаўна Мінізянава (Рабкевіч), жыхарка в. Грозава:
— Амаль у кожнай хаце былі партызаны. Сільвестр Рабкевіч (Валошын) многіх завёў у атрад імя Чапаева. Партызанілі Цімошак Аляксандр Несцеравіч, Цімошак Іван, Яфімчык Максім Іванавіч, Яфімчык Пётр Іванавіч, Салавянчык Адам Іванавіч. Партызаны адразу ж спалілі ў Грозаве двухпавярховы будынак школы (палац Хрушчыка), бо немцы хацелі там размясціць свой штаб. Нямецкі гарнізон спыніўся ў Грэску, там быў і паліцэйскі ўчастак. Так што вёскі Балгавічы, Свідзічы, Садкі, Старыца, Аксаміты сталі партызанскай зонай.
У канцы 1942 — пачатку 1943 года гітлераўцы арганізавалі масавыя карныя экспедыцыі супраць партызан Міншчыны, якія пачаліся адначасова ў паўночнай і паўднёвай яе частках. У пачатку 1943 года нямецка-фашысцкія захопнікі правялі карную экспедыцыю пад кодавай назвай «Свята ўраджаю» ў Капыльскім і суседніх раёнах.
Бяда не абмінула і Аксаміты. Трагедыя адбылася 23 лютага 1943 года. Фашысты не выпадкова выбралі менавіта гэты дзень — Дзень Чырвонай Арміі. Відаць, такім чынам хацелі паказаць сваю ўладу і сілу. Да таго ж, партызанскі атрад імя В. І. Чапаева, які дыслацыраваўся ў бліжэйшым лесе, быў створаны з групы вайскоўцаў.
С. В. Рабкевіч, камісар 27-й брыгады імя В. І. Чапаева, капітан Чырвонай Арміі, таксама родам з Аксаміт. Фашысты спадзяваліся схапіць яго ў бацькавай хаце, у хаце Васіля Рабкевіча, і такім чынам «адзначыць» па-свойму Дзень Чырвонай Арміі.
Успамінае Клаўдзія Раманаўна Леус (Рабкевіч), жыхарка вёскі Балгавічы:
— У Аксамітах было шмат партызанскіх сем’яў. Былі каторыя і ў паліцыі. Але ў партызан былі свае людзі ў паліцыі, таму нас папярэджвалі, калі плануецца аблава, і мы тады ўжо ўцякалі ў лес. У Дзедавым лесе ў нас былі свае зямлянкі. А той раз партызанскім сем’ям не перадалі, што карнікі наляцяць на сяло, амаль усе заставаліся ў хатах. Толькі некалькі чалавек змаглі схавацца.
Успамінае Святлана Іванаўна Мінізянава (Рабкевіч):
— Гэта было раніцай, гадзін у сем. Людзі, не прадчуваючы трагедыі, запальвалі ў печах. Калі пачалася аблава, мама схапіла мяне за руку і цераз агарод завяла ў хату да суседкі, Давідоўскай Марыі Емельянаўны, а сама вярнулася дамоў. Нашу хату акружылі немцы і паліцаі. Праз акно мы назіралі, што там робіцца. Пасля мама расказвала, што паліцаі ўсё дапытваліся ў майго брата Валіка (ён меншы быў за мяне, гадоў сем меў), дзе дзядзька Сільвестр, ці прыходзіць дамоў. Немец сунуў брату шакаладку, але той казаў, што ніколі не бачыў яго. А пасля прывезлі на санях майго дзеда, Васіля Рабкевіча, бацьку партызанскага камісара Сільвестра Рабкевіча. Дзеда схапілі каля лесу. Ён бег да партызан за дапамогай, але не паспеў. Памятаю, што ў дзеда былі звязаныя рукі, і, праязджаючы паўз хату, ён кіўнуў галавой, быццам развітаўся з намі. 3 хаты вывялі сястру Сільвестра Рабкевіча, Анюту, і таксама пагналі следам за санямі. Мама расказвала, што знаёмы паліцай, Валерык з вёскі Слабодка, ёй шапнуў: «Вас расстраляюць заўтра». Гэта быў сігнал, што ноччу трэба ўцякаць у лес. Фашысты, відаць, разлічвалі, што партызанскі камісар абавязкова прыйдзе ў вёску пасля таго, як схапілі яго бацьку і сястру. Сям’я брата Івана заставалася ў якасці прынады. Але мы ўжо як уцяклі ноччу ў лес, то не вярталіся ў Аксаміты да самага вызвалення, пакуль Чырвоная Армія не прыйшла.
Успамінае Клаўдзія Раманаўна Леус (Рабкевіч):
— Паліцаі і немцы акружылі тыя хаты, дзе жылі партызанскія сем’і. Хто жыў на другім канцы і бачыў, што пачалася аблава, яшчэ паспелі адвесці да суседзей дзяцей ці схаваць дзе, а з таго канца ўсіх схапілі. Павыганялі на вуліцу. Паперадзе ехалі сані з паліцыяй, затым ішлі палонныя, а ззаду таксама ехалі сані з нарабаваным дабром, бо паліцаі павыносілі з хат усё: посуд, адзенне, коўдры, падушкі. Палонных пагналі на Грозаў, а што іх чакае - ніхто не ведаў. Пазвязвалі ім рукі. Там быў дзед Святланы Мінізянавай, Васілій Рабкевіч. 3 адной хаты яшчэ чатыры душы - двое дарослых і двое дзяцей. Таксама жонка нашага суседа, Цімошак Ядвіга, разам з хлопчыкам Генкам, яму было два годзікі. Былі дзве мае бабулі — Яфімчык Хіма і Яфімчык Кацярына. Таксама арыштавалі Бекешку Ганну і Бекешку Мацвея, дзвюх дзяўчынак, адна была майго ўзросту — Пінчук Тома, мы з ёй часта гулялі, а другая — Нэля, малодшая. Арыштавалі таксама двух хлопчыкаў Астроўскіх (іх прывезлі да бабулі з дзедам на лета, тут і застала іх вайна) і іх маму, Астроўскую Кацярыну, муж яе быў на фронце.
I наша сям’я апынулася там, бо ў паліцыю трапілі спісы партызанскіх сем’яў. Але адзін мой брат уцёк у Пятрылава, а я з другім засталася, то мама нас завяла ў суседнюю хату. Нас пасадзілі на печ, як сваіх дзяцей. Мы вельмі баяліся. Быў сярод палонных і Салавянчык Адам Іванавіч з Балгавіч (памёр у 2009 годзе). Ён да дзяўчыны сваёй хадзіў у Аксаміты, то яго там і схапілі. Адам усю дарогу да Грозава спрабаваў развязаць рукі. Тузаў, тузаў і такі выцягнуў адну, а на другой была вяроўка. Іх прыгналі ў Грозаў, і на ўскраіне вёскі загналі ў будынак і падпалілі. Адам кажа Рабкевічу: «Дзед, давай уцякаць». Але Васіль Рабкевіч адказаў: «Бяжы адзін, я ўжо стары, пажыў...» Калі паваліў дым і запалалі дзверы, Адам кінуўся ўцякаць.
Адам Салавянчык дабраўся да лесу і пайшоў у партызанскі атрад. Ён быў адзіны сведка, які павінен быў згарэць і выйшаў з агню, каб расказаць пра гэту жудасную трагедыю.
Успамінае Святлана Іванаўна Мінізянава (Рабкевіч):
— Праз некаторы час мая мама, Рабкевіч Анастасія Іванаўна, і яшчэ адна жанчына, Рабкевіч Надзея Іванаўна (яе матуля, Яфімчык Хіма, таксама была спалена ў гэты дзень), вырашылі пахаваць костачкі сваіх родных. Яны знайшлі чалавека, які размаўляў па-нямецку, і пайшлі ў Грэск. Тлумачылі немцам, што, маўляў, антысанітарыя. I фашысты далі дазвол. I тады мама і яшчэ аксаміцкія жанчыны пайшлі на папялішча. Мама ў фартух збірала костачкі аднавяскоўцаў, блізкіх людзей. Галасіць баяліся, бо побач хадзілі немцы. Лапік ад кажуха дзеда Васіля мама знайшла пад печчу. Відаць, яе свёкар хаваўся там, спадзеючыся, што полымя не дастане. Як ішлі да могілак, як выграблі магілу, як хавалі тыя костачкі, мама сама не ведала. Бо нямелі рукі і ногі, бо заходзілася ад плачу душа.
У пачатку 50-х гадоў на тым месцы, дзе аксаміцкія жанчыны пахавалі сваіх аднавяскоўцаў, з’явіўся помнік. На помніку не было ніводнага прозвішча, толькі скупы надпіс: «Вечная память 15 жителям д. Аксамиты, зверски замученным фашистскими извергами 23 февраля 1943 года».
Збіраючы звесткі пра аксаміцкую трагедыю, даследчыкі сустрэліся яшчэ з адным унукам Васіля Рабкевіча - Коршукам Мікалаем Антонавічам, жыхаром г. Салігорска. Народжаны пасля вайны, у 1953 годзе, ён, вядома, не ведаў свайго дзеда Васіля, аднак вырашыў на ўласныя сродкі на брацкай магіле паставіць гранітны помнік. Восенню 2010 года М. А. Коршук арганізаваў устаноўку новага помніка на сродкі родных загінуўшых. Вучні Грозаўскай СШ дапамагалі ў гэтай працы. На помніку змешчаны поўны спіс жыхароў вёскі Аксаміты, ахвяраў фашысцкага тэрору. А ў Грозаве, на месцы трагедыі, вучнямі Грозаўскай СШ быў устаноўлены памятны знак. Актыўную дапамогу ва ўстаноўцы знака аказала архітэктурна-будаўнічае УП «Даўмонт» з г. Салігорска, асабліва супрацоўнік прадпрыемства В. Я. Абрамовіч, а таксама КСУП «Грозава-агра».
Чырвоны камень для памятнага знака было вырашана прывезці з Аксаміт. Ён сімвалізуе кавалачак малой радзімы загінуўшых. Драўляная скульптура маці - сімвал Беларусі, якая аплаквае сваіх дзяцей.
Алена Дубіна,
настаўнік беларускай мовы і літаратуры Грозаўскай СШ
