Разговор шел о ключевых направлениях политики Беларуси в сфере культуры. Целями Государственной программы «Культура Беларуси» на 2016–2020 годы являются: сохранение исторической памяти белорусского народа, его национально-культурной самобытности и традиций; активное вовлечение граждан Беларуси в культурную жизнь страны, реализация творческого потенциала нации; обеспечение качественного формирования, сохранности и использования документов Национального архивного фонда Республики Беларусь как части информационного ресурса страны; содействие сохранению национально-культурной идентичности белорусской диаспоры.
Реализацию многочисленных мероприятий в сфере культуры предусматривает Республиканская программа мероприятий по проведению в Беларуси 2018–2020 годов под знаком Года малой родины.
В системе Министерства культуры функционирует 2556 клубных учреждений, из них около 85% находится в сельской местности.
В отрасли культуры работает около 100 Домов (центров) ремесел, насчитывается 2,5 тыс. кружков, курсов, мастерских, лабораторий по различным видам декоративно-прикладного искусства.
Свыше 20 тыс. клубных формирований объединяют более 220 тыс. участников. Около 68% клубных формирований относятся к коллективам художественного творчества.
Культурное обслуживание населения Копыльского района обеспечивает 46 учреждений. В районе работает 8 самодеятельных коллективов, которым присвоено звание «народный самодеятельный коллектив» : народный оркестр народных инструментов «Капыльскія дудары»; народный ансамбль народной музыки «Капыляне»; народный женский вокальный ансамбль «Алира»; народный театр игры и юмора «Капыльскія пацехі»; народный ансамбль народной песни «Спадчына»; народный клуб мастеров «Скарбонка»; народный вокально-инструментальный ансамбль «Замковая гора»; образцовый детский эстрадный оркестр. Коллективы учреждений культуры являются постоянными участниками различных международных, республиканских, областных фестивалей, смотров-конкурсов. К различным формам любительского творчества привлечены 1643 человека (взрослые и дети), которые являются участниками 154 клубных формирований и кружков по интересам.
В нашей стране 408 детских школ искусств, где обучается около 115 тыс. человек.
Например, в системе внешкольного художественно-эстетического образования нашего района работают ГУО «Копыльская детская школа искусств» и ГУО «Тимковичская детская школа искусств». Обучение идет по специальностям: фортепиано, скрипка, баян, аккордеон, струнные, духовые инструменты, хореография, изобразительное, декоративно-прикладное искусство. Открыто такое направление деятельности, как ткачество белорусского пояса.
В системе Министерства культуры работает 2578 публичных библиотек.
Начиная с 2012 года издано и поставлено в библиотеки 59 наименований книг, написанных современными белорусскими авторами, тиражом 116,7 тыс. экз.
За 2017 год общее количество посещений публичных библиотек приблизилось к 30 млн, что на 12% больше, чем в 2016 году. Рост данного показателя был обеспечен за счет учета виртуальных посещений библиотек — 16% от общего количества. В январе – июле 2018 г. общее количество посещений публичных библиотек уже превысило 17 млн.
Библиотечный фонд в 21 библиотеке Копыльского района насчитывает 280 тыс. экземпляров, читателями библиотек являются 16 тыс. человек.
В системе Министерства культуры действует 150 музеев. В учреждениях общего среднего образования и учреждениях дополнительного образования детей и молодежи функционирует около 1,5 тыс. музеев.
В районном краеведческом музее созданы стационарные экспозиции «Местечко» к. ХІХ — н. ХХ в.», «Археологическая история», «Трагедия и подвиг. Век ХХ-й», открыта мемориальная экспозиция в аг. Семежево, посвященная жизни и деятельности генерального конструктора по автомобилестроению, Героя Беларуси Михаила Степановича Высоцкого, этнографический музей в д. Велешино-1. Музей осуществляет ряд проектов: последний совместно с редакцией газеты «Слава працы» — «Копыльщина туристическая». Основной фонд музея составляет 22 520 экспонатов.
В 2018 году в Государственный список историко-культурных ценностей входят 5573 историко-культурные ценности, 17 из которых имеют международное значение, а три — находятся в Списке всемирного культурного и природного наследия ЮНЕСКО.
В числе объектов названного списка ЮНЕСКО — замковый комплекс «Мир» в г.п. Мир Кореличского района Гродненской области и архитектурно-культурный комплекс «Несвиж» в г. Несвиже Минской области (XVI век). Сюда также входит геодезическая Дуга Струве — уникальный научно-технический памятник XIX века, проходящий через 10 государств. В другой список ЮНЕСКО (список нематериального культурного наследия, нуждающегося в срочной охране) включен обряд «Калядныя цары» в аг. Семежево Копыльского района Минской области.
На территории Копыльского района находятся 39 материальных недвижимых историко-культурных ценностей, включенных в Государственный список, 4 памятника архитектуры, 18 памятников археологии, 6 усадебно-парковых комплексов, 11 памятников истории.
В стране проводится большая работа по популяризации белорусской национальной культуры и языка.
По состоянию на 1 сентября 2018 г. в государственном реестре средств массовой информации зарегистрировано 1654 печатных и 279 электронных СМИ. Ряд изданий выходит только на белорусском языке. Среди них: республиканская газета «Звязда» и приложения к ней (газеты «Чырвонка. Чырвоная змена», «Мясцовае самакiраванне»); журналы «Маладосць», «Полымя», «Бярозка», «Вожык», газеты «Лiтаратура i мастацтва», «Культура», журнал «Мастацтва»; газеты «Настаўнiцкая газета», «Ранiца»; журналы «Роднае слова», «Беларускi гiстарычны часопiс», «Народная асвета», «Вясёлка», «Буся»; региональные газеты «Герой працы» (г.п. Шумилино), «Голас часу» (г. Малорита), «Ляхавіцкі веснік», «Працоўная слава» (г. Воложин) и др.
Более 500 белорусских изданий зарегистрированы на двух языках — русском и белорусском, свыше 160 — на русском, белорусском и других языках.
В Копыльском районе зарегистрировано одно печатное издание — газета «Слава працы» (издается с мая 1930 года). Учредитель — районный исполнительный комитет. Газета «Слава працы» — массово-политическая. Выходит два раза в неделю форматом А3.
В соответствии с Конституцией Респуб-лики Беларусь государственными языками в стране являются белорусский и русский язык. Поэтому согласно свидетельству Министерства информации Республики Беларусь «О регистрации средства массовой информации» райгазета «Слава працы» издается на двух языках.
Периодически на белорусском языке выходят спецпроекты о истории родного края, «Мясцовы час», «Зямля. Экалогія. Людзі», «Галерэя лёсаў», «Мова матчына — наша спадчына», «АРТ-праспект», «Сямейны альбом», «Смачна есці» и др. Учитывая пожелания читателей, редакция планирует увеличить количество материалов на белорусском языке.
Работа ведется согласно утвержденным планам и разработанной Концепции обновления районной газеты, ее сайта и программы радиовещания «Раніца Капыльшчыны». Действует интернет-сайт — www.kopyl.by. Программа радиовещания «Раніца Капыльшчыны» выходит на белорусском языке в FМ-диапазоне на волне 104,8 МГц (радиостанция «Минская волна») по вторникам и пятницам в 21.15-21.30.
Подготовила Мария ШЕИНА 
■ Наталля Чарнова, Валерыя Стрылевіч і Аксана Жогла[/caption]
Адразу адзначым, што бясспрэчным лідарам конкурсу прафесійнага майстэрства ўжо не першы год становіцца Наталля Чарнова з ААТ «Семежава», другое месца заняла Валерыя Стрылевіч з філіяла «Вялікая Раёўка», а трэцяе — Аксана Жогла з ААТ «Піянер-Агра».
Падобныя конкурсы праводзяцца з мэтай не толькі ўдасканалення майстэрства і вызначэння лепшых у запатрабаванай у эканоміцы прафесіі, але і штогадовай атэстацыі тэхнікаў па штучным асемяненні буйной рагатай жывёлы. Ключавую ролю адыгрывае павышэнне паказчыкаў узнаўлення статка. Значэнне гэтых лю-дзей складана пераацаніць.
— Калі тэхнік-асемянатар дрэнна спрацуе, па няведанні або ў сілу іншых прычын, то за адзін год ён можа давесці гаспадарку да эканамічнага крызісу. Будзе правал па малацэ і па мясе. А ў асноўным гаспадаркі атрымліваюць грошы на свае рахункі ад іх рэалізацыі. Лічу, што прафесія ваша вельмі важная. Не кожны зможа справіцца, — адзначыў першы намеснік старшыні райвыканкама – начальнік упраўлення па сельскай гаспадарцы і харчаванні Віталь Ракевіч.
Конкурс нагадваў экзамен у навучальнай установе. У якасці патрабавальнага журы — вядучыя спецыялісты Мінскага племпрадпрыемства РУСП Нясвіжскі філіял, капыльскіх раённых племянной і ветэрынарнай станцый. На першым этапе ўдзельнікі адказвалі на пытанні тэсту. У практычнай частцы на канкрэтных прыкладах дэманстравалі прафесійныя навыкі і выкананне службовых інструкцый. Экзаменатары, падзяліўшыся на дзве судзейскія камісіі, правяралі веды па пытаннях правільнай арганізацыі працоўнага месца, падрыхтоўкі інструментаў, размарожвання і вызначэння якасці семені, а таксама вядзенні дакументацыі. Пры гэтым на такіх майстар-класах у прысутнасці калег канкурсантам задавалі ўдакладняючыя пытанні і каменціравалі дапушчаныя памылкі. Так што ўдзел у спаборніцтвах такога рангу патрабуе пастаяннага абнаўлення тэарэтычных ведаў, удасканалення навыкаў, а сустрэча з лепшымі спецыялістамі дае ўнікальную магчымасць абмяняцца вопытам і пераняць перадавыя прыёмы работы майстроў сваёй справы. Гэта асабліва важна для тых, хто робіць першыя крокі ў прафесіі.
— Вы ў сельскай гаспадарцы з’яўляецеся авангардам, шмат у чым вызначаеце паспяховае развіццё жывёлагадоўчай сферы, ад вас залежыць эканамічны дабрабыт сельгаспрадпрыемстваў і ў далейшым усяго раёна, — падкрэсліла загадчык лабараторыі Мінскага племпрадпрыемства РУСП Нясвіжскі філіял Тамара Лейбук. — Такія конкурсы з’яўляюцца выдатнымі форумамі для калегіяльных зносін, абмеркавання праблем і пошуку правільнага рашэння, аператыўнага знаёмства з новымі напрамкамі ў рабоце.
Члены судзейскай камісіі адзначылі: падвесці вынікі было няпроста, бо большасць удзельнікаў пацвердзілі даволі трывалыя веды ў сваёй прафесіі, набраўшы высокія балы. Толькі адзінкі адказвалі няўпэўнена. Пры вызначэнні лепшых улічваліся таксама вынікі працы за мінулы год.
Пераможцы атрымалі заслужаныя ўзнагароды ад упраўлення па сельскай гаспадарцы і харчаванні райвыканкама, аграпрамысловага саюза, а кожны ўдзельнік конкурсу — падарунак ад райкама прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу.
Сяргей КОЗЕЛ 
Тут, як і ў кожным відзе сельгасработ, ёсць свае лідары.
Як расказала старшыня райкама прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу Ірына Сцяпура, імёны перадавікоў вытворчасці былі занесены на Дошку гонару ў газеце «Слава працы», ім былі ўручаны Падзячныя пісьмы і каштоўныя падарункі, у іх адрас гучалі самыя шчырыя словы прызнання за самаадданую працу.
Віншаванні прымалі камбайнеры Аляксей Ліннік, Уладзімір Варабей, Мікалай Зянюк, Аляксандр Чэрнік, Уладзімір Логман, Андрэй Траццяк з ААТ «Старыца-Агра», Мікалай Лапотка з ААТ «Ціміразеўскі», Ціхан Хмялеўскі з УП «ПІК-Лясное», Валерый Мароз з ААТ «Піянер-Агра», а таксама вадзіцелі ААТ «Старыца-Агра» Вадзім Мысліцкі і Уладзімір Цярэшчанкаў.
Днямі з такой жа пачэснай місіяй у ААТ «Капыльскае» выехалі Ірына Сцяпура і галоўны спецыяліст аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама Таццяна Віяленцій. Суправаджаў іх старшыня прафкама гаспадаркі Анатоль Баркоўскі. Віноўнік урачыстасці — камбайнер Дзмітрый Дылеўскі, які на «Лексіён-570» намалаціў 1164 тоны кукурузнага зерня. Яму былі ўручаны «маланка»-падзяка за подпісам старшыні райвыканкама Анатоля Ліневіча і Падзячнае пісьмо райкама галіновага прафсаюза, а таксама падарункі.
Дзмітрый Іванавіч працуе ў сельгаспрадпрыемстве з 1999 года: спачатку быў вадзіцелем, затым перайшоў на трактар, улетку перасаджваецца на камбайн — «Лексіён» у яго ўжо трэці. Калі заканчваецца ўборачная пара, ізноў садзіцца за руль трактара.
Дзмітрый не выпадкова стаў трактарыстам. Любоў да тэхнікі ў яго з дзяцінства. Вадзіцелем у сельгаспрадпрыемстве і зараз працуе яго бацька Іван Іванавіч (развозіць абеды). Падтрымаў старэйшага брата ў выбары прафесіі і Віталь Іванавіч, ён таксама застаўся ў ААТ «Капыльскае» і працуе механізатарам. Звязалі сваё жыццё з сельскай гаспадаркай прадстаўніцы жаночай паловы сям’і Дылеўскіх: маці Зоя Паўлаўна зусім нядаўна пакінула пасаду дыспетчара на МТП «Навасёлкі», даглядае маленькіх цялят на МТК «Комсічы» і жонка Дзмітрыя Аксана.
«Працаваць часам даводзіцца да позняга вечара, — адзначае Дзмітрый Іванавіч. — Але мы ўжо прывыклі да такога рытму і ніколькі не шкадуем аб сваім жыццёвым выбары».
[caption id="attachment_70871" align="aligncenter" width="350"]
■ Дзмітрый Дылеўскі[/caption]
Маргарыта САКОВІЧ 
Падчас святкавання 50-гадовага юбілею ВЛКСМ у 1968 годзе ў раённай газеце «Слава працы» былі апублікаваны матэрыялы, якія расказвалі пра гісторыю стварэння маладзёжнай арганізацыі, аб слаўных працоўных подзвігах юнакоў і дзяўчат Капыльшчыны.
У сваім артыкуле з нагоды залатога юбілею камсамола першы сак-ратар РК ЛКСМБ М.К. Меляшкевіч узгадваў:
«1919 год. Па ініцыятыве нашых землякоў камуністаў Д. Чарнушэвіча, М. Багдановіча ў Капылі была створана першая ячэйка Камуністычнага Саюза Моладзі. У яе састаў увайшло 14 юнакоў-патрыётаў. Сярод іх К. Зарамбоўскі, Ю. Дземідовіч, М. Бычынскі, К. Мароз, М. Гамза і многія іншыя. Важаком ячэйкі быў абраны Канстанцін Зарамбоўскі. У цяжкія гады грамадзянскай вайны першыя камсамольцы Капыльшчыны стварылі атрад і вялі падрыхтоўку да ўзброенай барацьбы з інтэрвентамі».
Нялёгка было камсамольцам раёна і ў гады аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркі. Па начах грымелі стрэлы кулацкіх абрэзаў, палалі хаты сельскіх актывістаў. У жорсткіх класавых баях праходзіла калектывізацыя сельскай гаспадаркі.
«Сваю вернасць Радзіме, народу і Камуністычнай партыі камсамол яшчэ раз даказаў у гады Вялікай Айчыннай вайны, — працягвае М.К. Меляшкевіч. — На самых небяспечных участках партызанскай барацьбы з акупантамі былі камсамольцы. У гісторыю Капыльшчыны залатымі літарамі запісаны імёны маладых патрыётаў — удзельнікаў Лаўскага бою».
Аб слаўных працоўных поспехах членаў ВЛКСМ сведчаць вынікі сацыялістычнага спаборніцтва калектываў моладзі калгасаў, саўгасаў і прадпрыемстваў раёна. «З пашанай мы называем імёны маладых механізатараў Леаніда Рудзені і Леаніда Драбені з калгаса «Іскра Леніна», Івана Барана і Васіля Сінюка з калгаса «Семежава», Мікалая Давідоўскага і многіх іншых, — піша аўтар. — На ўсіх участках калгаснай вытворчасці камсамольцы паказваюць узоры працы, вядуць за сабой усю моладзь».
Паводле слоў першага сакратара Капыльскага РК ЛКСМБ, за дасягнутыя поспехі ў раённым аглядзе-спаборніцтве многім камсамольскім арганізацыям прысвоена ганаровае імя 50-годдзя ВЛКСМ: «Сярод іх камсамольскія арганізацыі саўгаса «Крыніца», калгаса «Іскра Леніна», Капыльскага райпрамкамбіната і Вяліка-Раёўскай сярэдняй школы».
Па старонках «СП» падрыхтавала
Маргарыта САКОВІЧ 
Все эти дни были насыщены, об этом свидетельствуют многочисленные встречи с «маленькими-спасателями», а также проведенные различные мероприятия.
Работая инспектором не первый год, во время бесед я сталкиваюсь с тем, что взрослые иногда путают номера телефонов экстренных служб, затрудняются ответить, что необходимо делать в случае возникновения пожара… Такого я не встретил в учреждениях образования при общении с детьми. Как же приятно слышать, когда этот совсем юный хор, в один голос отвечает твердо на все вопросы, знают порой даже больше чем взрослые.
В ходе проведения акции совместно с активистами Белорусской молодежной общественной организации спасателей-пожарных и БРСМ детям раздавались буклеты, памятки, проведены профилактические беседы. Демонстрировался фильм Белорусская молодежная общественная организация спасателей-пожарных 2017, по окончанию которого все те, кто еще в ней не состоит, изъявили желание вступить в ее ряды.
Как показала акция, дети хорошо знают требования пожарной безопасности а вот как взрослое население — позволит выяснить акция «За безопасность вместе», которая проходит с 15 октября по 2 ноября 2018 года. Проводится районная акция по предупреждению пожаров и гибели людей от них в жилищном фонде, для повышения уровня безопасности населения, активизация пожарно-профилактичесой работы, анализа ее эффективности и оценки готовности территорий к осенне-зимнему пожароопасному периоду.
Александр ЕСЕМЧИК,
инспектор ИНиП Копыльского РОЧС 
