Кандрат Атраховіч, вядомы ўсяму свету пад псеўданімам Кандрат Крапіва, нарадзіўся 5 сакавіка 1896 года ў сялянскай сям'і ў вёсцы Нізок на Уздзеншчыне. З ранніх гадоў ён праяўляў цягу да ведаў, атрымаўшы пачатковую адукацыю ў царкоўнапрыходскай школе, а затым прадоўжыў вучобу ва Уздзенскім народным вучылішчы, гарадскіх вучылішчах у Стоўбцах, гарадскім вучылішчы ў Койданава (сёння – Дзяржынск). Экстэрнам здаў іспыты на званне народнага настаўніка і ў 18 гадоў пачаў педагагічную дзейнасць.
Шлях Крапівы быў цесна звязаны з гістарычнымі падзеямі таго часу. Ён удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, скончыў школу прапаршчыкаў і прайшоў службу на Румынскім фронце. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся да настаўніцкай дзейнасці, але зноў быў прызваны ў войска, дзе служыў камандзірам да 1923 года. Паралельна з вайсковай службай і выкладаннем, Крапіва атрымаў вышэйшую педагагічную адукацыю ў БДУ, скончыў яго ў 1930 годзе.
Творчы шлях Кандрата Крапівы пачаўся з эпіграм, якія ён пісаў яшчэ ў вучылішчы. Яго востры назіральны погляд і ўменне дакладна прыкмячаць чалавечыя недахопы знайшлі сваё адлюстраванне ў сатырычных творах. Ён пісаў вершы, байкі, фельетоны, а пазней і п'есы. У сярэдзіне 1920-х гадоў выйшлі яго першыя зборнікі «Асцюкі» і «Крапіва».
Адмысловае месца ў творчасці Крапівы займала сатыра. Ён валодаў унікальным талентам высмейваць заганы грамадства, пры гэтым яго творы часта мелі дваісты характар, спалучаючы ў сабе вастрыню і глыбокі сэнс. Яго п'есы, такія як «Хто смяецца апошнім», «Брама неўміручасці» сталі класікай беларускай драматургіі і да гэтага часу ставяцца на сцэнах тэатраў.
Кандрат Крапіва быў не толькі пісьменнікам, але і актыўным грамадскім дзеячам і выдатным вучоным-лінгвістам. Ён працаваў рэдактарам літаратурных часопісаў, выступаў за чысціню і развіццё беларускай мовы. У пасляваенныя гады ён займаў кіруючыя пасады ў Акадэміі навук БССР, быў віцэ-прэзідэнтам і ўнёс неацэнны ўклад у распрацоўку слоўнікаў беларускай мовы.
Творчасць Крапівы ахоплівае шырокі спектр жанраў. Ён займаўся перакладчыцкай дзейнасцю, пераклаўшы на беларускую мову творы Шэкспіра, Пушкіна, Гогаля і многіх іншых. Адзіны раман пісьменніка, «Мядзведзічы», адрозніваецца ад яго іншых прац трагічным матывам.
На працягу ўсяго свайго жыцця Кандрат Крапіва быў удастоены мноства ўзнагарод, у тым ліку дзвюх Сталінскіх прэмій СССР, Дзяржаўнай прэміі СССР і Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы. Ён быў Героем Сацыялістычнай Працы і ўладальнікам шматлікіх ордэнаў.
Кандрат Крапіва памёр 7 студзеня 1991 года, але яго спадчына працягвае жыць. Яго імя носяць вуліцы, школы і навуковыя ўстановы. А фраза, напісаная на ягонай магіле: «Мною валодала… жаданне ўмяшацца ў жыццё і сёе-тое ў ім паправіць», – як нельга лепш адлюстроўвае яго жыццёвую пазіцыю і творчае крэда.
У дзень 130-годдзя з дня нараджэння Кандрата Крапівы мы ўзгадваем яго як чалавека, чыё слова мела вялізную сілу, хто шанаваў родную мову і імкнуўся зрабіць свет лепшым. Яго творчасць і навуковыя дасягненні застаюцца важнай часткай культурнай спадчыны Беларусі.
Комментарии