Сумаваць на сёлетнім калядным фэсце не даводзілася нікому – кожны мог знайсці забавы на свой густ. Для шматлікіх гасцей мерапрыемства арганізавалі насычаную праграму. Праводзіліся калядныя гульні і бяспройгрышная латэрэя, працавалі спартыўныя і забаўляльныя атракцыёны, функцыянавалі выстава-продаж сувенірных вырабаў і выстава-дэгустацыя страў беларускай нацыянальнай кухні. Шматлюдна было каля сельскагаспадарчых падвор’яў і кропак выязнога гандлю. Святочную атмасферу стваралі самадзейныя артысты, якія зладзілі тэатралізаваную канцэртную праграму. Расчыніў свае дзверы для наведвальнікаў раённы цэнтр ткацтва – асяродак нацыянальнай культуры, вядомы далёка па-за межамі Капыльшчыны.
Цэнтральным момантам праграмы, канешне, стаў напасрэдна сам калядны абрад «Цары». Галоўныя героі дзейства, апранутыя ў белыя штаны і кашулі, паясы з геаметрычным арнаментам, крыж-накрыж завязаныя на грудзях, і высокія шапкі з рознакаляровымі стужкамі, у суправаджэнні каларытных персанажаў прамаршыравалі па Семежаву. З надыходам цемры «Цары» запалілі факелы – і без таго эфектнае шэсце стала яшчэ больш таямнічым, урачыстым і відовішчным.
У суправаджэнні мясцовых жыхароў, гасцей свята і шматлікіх прадстаўнікоў сродкаў масавай інфармацыі калядны гурт пераходзіў з двара ў двор, дэманструючы даўні семежаўскі абрад і адначасова несучы па хатах шчасце. Бо і да гэтай пары існуе павер’е аб тым, што калі «Цары» да каго завітаюць, то абавязкова яго прынясуць на ўвесь год. І не толькі гаспадарам, але і ўсяму іх роду. Таму і адорваюць такіх калядоўшчыкаў шчодра.
ДА ВЕДАМА
«Цары» – унікальны абрад, карані якога ідуць ажно ў пачатак XVIII стагоддзя. Па традыцыі праходзіць толькі раз у год і толькі ў аграгарадку Семежава. Бо менавіта тут некалі размяшчаўся атрад рускай арміі, які і паклаў пачатак незвычайнай традыцыі. На шчодры вечар салдаты і афіцэры хадзілі ў ваеннай форме па вёсцы, паказвалі невялікія прадстаўленні, а гаспадары за гэта іх адорвалі. З часам атрад пакінуў вёску, а вось традыцыю перанялі мясцовыя жыхары. Некаторы час «Цары» не праводзіліся. Аднак у 1996 годзе дзякуючы цікавасці мясцовай супольнасці і падтрымцы навукоўцаў абрад быў адноўлены.
Дзея сфарміравалася як своеасаблівае каляднае прадстаўленне, у якім удзельнічаюць толькі юнакі і маладыя мужчыны – «цары». Як правіла, «цароў» – сем, кожны мае пэўнае імя – цар Максімільян, цар Мамай, цар Іван Грозны і г. д. Акрамя таго, у абрадзе ўдзельнічаюць Лекар і Механоша, Гарманіст і Барабаншчык, а таксама традыцыйныя для беларускіх Каляд персанажы Дзед і Баба. Перад гаспадарамі разыгрываюць жартоўнае прадстаўленне сустрэчы і бітвы «цароў», пасля чаго з’яўляецца Лекар, які «лечыць» супернікаў, прапісваючы ім жартоўныя рэцэпты.
Фота аўтара
Комментарии