Яго раніца пачыналася не з водару свежазваранай кавы, а з сухога, папяровага пылу, які драпаў ноздры. Ён прачынаўся, і яго натруджаныя, вечна зведзеныя ў гузку пальцы, самі сабой цягнуліся да шарыкавай ручкі. У Іванове не было ні злосці, ні зводу – толькі высокае, амаль рэлігійнае служэнне. Скарга была яго ранішняй малітвай, яго адзіным спосабам дыхаць.
Падставы для эпісталярных сімфоній нараджаліся з самога эфіру. Сусед зверху чхнуў роўна ў 09.17, парушыўшы тым самым далікатную акустычную гармонію пад’езда, – Іваноў тут жа выводзіў на паперы: «Аб недапушчальным акустычным тэрарызме». Дворнік мятлой падняў восеньскі ліст над гурбай на тры сантыметры вышэй, чым дазваляе ДАСТ – на стол чыноўніка ляцела дэпеша аб «Свядомым скажэнні ландшафту». Сонца ў мінулы аўторак свяціла неяк занадта абуральна ярка, нахабна зазіраючы ў кухоннае акно Іванова і без дазволу плавіла ўзор на цюлевых фіранках – ва ўправу адпраўляўся крык душы аб «неправамерным светлавым забруджванні прыватнай уласнасці». У мясцовым чаце з’явілася не яго публікацыя – як асмеліліся?!
І паштовыя галубы сістэмы, ускудлачаныя кур’еры ў сініх уніформах, паслухмяна неслі яго працы.
Сістэма адказвала. О, як яна адказвала! З бяздонных нетраў выканкамаў, ЖЭКаў і рознага кшталту наглядаў на галаву Іванова абвальваўся жыватворны, шапаткі дождж з казённых канвертаў.
Першай прылятала адпіска. Сухая, як восеньскі ліст, і бяздушная, як бетонная пліта: «Ваш зварот № 402-Б разгледжаны. Факты не пацвердзіліся. Сусед не чхаў, а толькі прачышчаў горла ў рамках асабістай прасторы».
Іваноў чытаў гэтыя радкі, і яго праведнае сэрца аблівалася крывёю. У яго ўзрушаным разуменні, якое звыклася шукаць утоеныя сэнсы, фраза «факты не пацвердзіліся» трансфармавалася ў дзёрзкі выклік. Гэта была не адмова! Гэта была правакацыя. Гэта быў намёк на тое, што сістэма сляпая, глухая і адчайна мае патрэбу ў новым, больш важкім, неабвержным томе доказаў.
Праз гадзіну нараджалася Скарга Другая – апеляцыя да вышэйшай інстанцыі. Тон мяняўся з просячага на пракурорскі, а сінтаксіс станавіўся такім жа мудрагелістым і закручаным, як плюшч, што аплятае фасад старога будынка.
«Паколькі ваша ведамства, – старанна выводзіў Іваноў, – у парушэнне артыкула такога-та такога-та Закона, праігнаравала факт акустычнага тэрору, я вымушаны хадайнічаць аб правядзенні незалежнай фонаскапічнай экспертызы чыха, а таксама аб прыцягненні да адказнасці службовых асоб, якія пакрываюць гукавога хулігана».
На другую скаргу прыходзіў адказ больш салодкі. На афіцыйным бланку з вензелем паведамлялася, што камісія выязджала на месца, чых замяралі сертыфікаваным шумамерам вядомай маркі, аднак яго дэцыбелы не перавысілі дапушчальную норму. А вось дворнік аштрафаваны за неахайны выгляд мятлы.
Іваноў радаваўся. Дворнік аштрафаваны! Сістэма завагалася! Значыць, яго пяро здольна рухаць тэктанічныя пліты бюракратыі. Але тут жа зоркае вока чаплялася за памылку друку ў нумары дакумента. Літара «О» была падазрона падобная на «А».
І ў нябёсы ляцела Скарга Трэцяя – ужо на саму канцылярыю. Аб падрыве веры ў дзяржаўную арфаграфію, аб непавазе да правіл справаводства і аб маральнай шкодзе, нанесенай яго трапяткой душы адной крывой літарай.
Гэта быў бясконцы, чароўны вальс. Іваноў кружыўся ў ім гадамі, стаўшы мясцовай славутасцю. Чыноўнікі з раённай адміністрацыі ведалі яго каліграфічны почырк лепш, чым подпісы ўласных жонак. Яны адвялі пад яго перапіску асобную шафу, якая даўно трэснула па швах ад распіраючых яе папак. Мясцовы паштар, уручаючы Іванову пульхны зваротны пакет, ужо не ўсміхаўся, а рэфлекторна прымаў стойку брамніка.
Іваноў быў абсалютна шчаслівы ў сваёй сізіфавай працы. Ён каціў на бюракратычную гару свой папяровы валун, зрываўся пад цяжарам чарговага «прынята да ўвагі», каб на наступны дзень, выцершы пот, з падвоенным намаганнем узяцца за рычаг сваёй шарыкавай ручкі.
У гэтым была яго суровая, непарушная гармонія. Бо калі аднойчы яму прыйдзе адказ, у якім чорным па белым будзе напісана: «Грамадзянін Іваноў, вы на сто адсоткаў правы ва ўсім. Усіх пакаралі, недададзенае вярнулі, Сусвет паправілі», – яго свет абрынецца. Вакуум абсалютнай перамогі паглыне яго, як чорная дзірка. Скардзіцца не бу-дзе на каго. І як тады жыць?
Таму наступнай раніцай, ледзь замігціць світанак, грамадзянін Іваноў раскладзе на стале паперу. Дворнік сёння раніцай наступіў на цень ад вяроўкі для бялізны, і гэты дзёрзкі акт метафізічнага замаху проста не можа застацца бяскарным. Эпас працягваецца. І чарніла ў яго ручцы, здаецца, не скончацца ніколі.
Слаўка ПРАЦАЎ
Комментарии