Лёс гэтай беларускай жанчыны падобны на лёсы многіх людзей, якія жылі ў сярэдзіне ХХ стагоддзя. Яна сустракала на сваім жыццёвым шляху і радасці, і нягоды. У страшны ваенны і цяжкі пасляваенны час праходзілі яе дзяцінства, юнацтва, пара сталення. Жыццёвая ўпартасць і настойлівы характар заўсёды суправаджалі Ніну Рыгораўну па жыцці, дапамагалі спраўляцца з цяжкасцямі.
Ваеннае дзяцінства
Ніна Юшкевіч нарадзілася чацвёртай у мнагадзетнай сялянскай сям’і (усіх васьмёра дзяцей). А яшчэ разам жылі бабуля Алена, дзед Антось і яго сястра-інвалід Уліта. Такое нельга ўявіць у наш час. Дзякуючы бацьку Рыгору Канстанцінавічу, які скончыў Слуцкае духоўнае вучылішча, усе ў сям’і выхоўваліся ў праваслаўных традыцыях. Дзеці змалку прывучаліся дапамагаць адзін аднаму, прычым аснова іх адносін – давер, павага і любоў. Працавалі ад цямна да цямна. Перад самай вайной паспелі пабудаваць уласны дом, а дагэтуль жылі на хутары ва ўрочышчы Замасток.
Ніна Рыгораўна часта ўспамінае сваё ваеннае дзяцінства:
– Калі пачалася вайна, мне споўнілася шэсць гадоў. Дзяцінства ў многіх людзей таго пакалення не было, вайна адразу зрабіла ўсіх дарослымі. У памяці лістапад 1942-га. Вёску пачалі акружаць карнікі. Бацька раніцай на кані павёз сена партызанам. Маці Лідзія Канстанцінаўна схапіла маленькага Мікалая, якому было толькі два тыдні, вывела нас чатырох дзяцей з хаты і на ўцёкі. Схаваліся на гары ў яме, дзе здабывалі гліну. Моцны мароз і есці хочацца. Галаву не ўзняць – фашысты б’юць з кулямёта, які ўстанавілі на стог сена каля ракі. На вачах забілі суседа – партызанскага сувязнога. Да нас падышоў з вінтоўкай нямецкі салдат сярэдніх гадоў і жэстамі паказваў: «Ідзіце ў вёску, чапаць не будзем!» Мама ў адказ на пальцах паказала, як бы чыркаючы запалкамі: «А нас паліць не будуць?» Мабыць, у гэтага салдата свае дзеці былі, пашкадаваў нас і давёў дамоў. Паліцаі выграблі сала з кубла, пазабіралі курэй, знайшлі пад картафлянікам адзенне. 13-гадовы брат Валодзя прыйшоў праз два дні хворым, увесь «гарэў». Ён, апрануты ў лёгкае адзенне, з сябрамі хаваўся і начаваў у лесе. Лекаў не было і праз некалькі месяцаў хлопец памёр ад запалення лёгкіх. У апошнюю ваенную зіму партызаны ўсталявалі і замаскіравалі ў нашым двары кухню. Вось тады крышачку і «пажылі». Пахі стаялі такія, што словамі не перадаць, слінкі цяклі, есці хацелася заўсёды. На жаль, у памяці не захаваліся імёны тых добрых і чулых людей, якія заўсёды нам, дзецям, першым неслі смачны абед на печ.
Пасля вызвалення Капыльшчыны бацьку, удзельніка трох войн і рэвалюцыі, палявы ваенкамат прызваў у армію. Ваяваў мужна, быў цяжка паранены. Пра тое, што ён атрымаў інваліднасць, меў права на ваенную пенсію, даведаліся праз 35 гадоў пасля Перамогі, а аб тым, што ўзнагароджаны медалём «За адвагу», – толькі зусім нядаўна.
Школа
Ніна пайшла ў школу пераросткам. Вучылася так старанна, што пасля першага класа перасадзілі адразу ў трэці. Заўсёды радавала бацькоў добрымі адзнакамі і прыкладнымі паводзінамі. Заняткі праводзіліся па хатах аднавяскоўцаў. Падручнікаў і сшыткаў не было, пісалі на газетах, шпалерах, папяровых мяшках. Для гэтага дзяўчынка выкарыстоўвала і бацькоўскія франтавыя лісты-трохкутнікі. Дзе быў чысты бок, рашала ў слупок прыклады, паміж радкамі – пісала літары. З прадметаў падабаліся матэматыка, фізіка, геаграфія. На Новы год ёлку ставілі, цацкі майстравалі самі. Дзед Мароз частаваў вучняў салодкімі піражкамі. Гэта дырэктар школы Васіль Лушчык, былы франтавік, пастараўся: недзе здабыў мукі і цукру. Пасля ўрокаў Ніначка хутка бегла дамоў, каб дапамагаць бацькам па гаспадарцы ці зарабляць агульныя працадні. На гульні і забавы не было часу.
Праца
Пасля сямігодкі Ніна працавала ў калгасе «Зара свабоды». Узначальвала звяно па вырошчванні кокса-гызу – сыравіны для вытворчасці каўчуку. У падпарадкаванні было 12 чалавек, у тым ліку больш старэйшыя жанчыны. Кожную расліну, падобную на дзьмухавец, трэба было выкапаць уручную, ацерабіць, адрэзаць карэньчык і скласці ў кучку. Затым скончыла Бабруйскую сельскагаспадарчую школу, атрымала спецыяльнасць рахункавода. У родным калгасе, а затым саўгасе «Крыніца» трапіла ў дружны бухгалтарскі калектыў ветэранаў вайны, які ўзначальваў яе бацька. Рыгор Салановіч – без нагі, Рыгор Калпак – без рукі, але яны ва ўсім дапамагалі маладому спецыялісту. Вяла ведамасць на 40 чалавек-паляводаў.
Памерла маці, давялося клапаціцца пра трох малодшых: Коля, Грыша і Алена – 13, 9 і 7 гадоў. Каб пражыць, брала асабістую дзялку буракоў і лёну. Крыху стала лягчэй, калі старэйшыя сястра Люда і брат Віця пайшлі на свой хлеб і сталі дапамагаць. Першы заробак 67 рублёў атрымала толькі праз 13 гадоў, калі калгаснікам пачалі плаціць грошы. Не давялося адпачываць у санаторыі, пра што ніколі не шкадавала. Аддала любімай справе 41 год. Працоўная дзейнасць Ніны Рыгораўны адзначана медалём «Ветэран працы», граматамі і падзякамі.
Сям’я
Пайшла замуж за аднавяскоўца і аднакласніка Уладзіміра Дубовіка, з якім яшчэ ў школе сядзелі за адной партай. Свякроў прыняла нявестку як дачку і з радасцю. Адразу паказала печ, кладоўку з прыпасамі і павяла ў хлеў, дзе знаходзілася жывёла. Гаспадарка была немалой: 60 сотак зямлі, карова, свінаматка, тры парсюкі, куры, гусі. Маладая нявестка даглядала хворага свёкра. Але выпрабаванні яе не палохалі. Са сваім Валодзем знайшлі шчасце ў дзецях. Першай нарадзілася дачушка і памочніца Наталля, а затым сыны Аляксандр і Уладзімір. Усе яны выраслі працавітымі, добразычлівымі, атрымалі адукацыю і стварылі свае сем’і.
Ніна Рыгораўна лічыць сябе шчаслівым чалавекам і свой юбілей сустракае з усмешкай на твары, з пяшчотным і добрым поглядам. У чым сакрэт яе даўгалецця? Адказ просты – у жыццёвай загартоўцы і вялікім жыццялюбстве. Ганарыцца жанчына шасцю ўнукамі і васьмю праўнукамі. Шкада, што муж Уладзімір Антонавіч (пражылі разам 59 гадоў), восем гадоў як пайшоў з жыцця. Шчырасць і прастата, адказнасць і аптымізм – гэта галоўныя рысы яе характару. Землякі віншуюць імянінніцу з юбілеем, выказваюць словы ўдзячнасці і падзякі за працу ў пасляваенны час, за выхаванне дзяцей, жадаюць доўгіх гадоў жыцця, здароўя і ўвагі з боку блізкіх людзей.
Барыс ДЗЕНІСЮК, член Беларускага саюза журналістаў
Комментарии