Рэма Іосіфаўна Зяньковіч[/caption]
Нарадзілася Рэма Барысевіч незадоўга да пачатку Вялікай Айчыннай. Бацька яе Іосіф Антонавіч загінуў у гэтым жа 41-м годзе недзе пад Арлом. Маці Ядвіга Паўлаўна (Більдзюкевіч) праз нейкі час выйшла замуж за суседа Грыбоўскага Іосіфа Іванавіча. Калі тата адыходзіў на фронт, ён, нібы прадчуваючы нешта нядобрае, сказаў: «Братка, як са мной што-небудзь здарыцца, не крыўдзі Ядзю з дачушкай. Дапамагай ім».
Нягледзячы на той антырэлігійны савецкі час, насельніцтва Чарнагубава ставілася да веры вельмі сур’ёзна і з пашанай. Каб памаліцца, збіраліся у чыёй-небудзь хаце ці наведвалі касцёл у Нясвіжы, які працаваў пастаянна. Да храма дабіраліся то на конях, то на рэдкіх аўтамашынах.
– Людзі былі вельмі добрыя і шчырыя, усе жадалі адзін аднаму толькі ўсяго найлепшага, — успамінае Рэма Іосіфаўна. — Пасля Вялікадня, напрыклад, і дзяўчаты, і хлопцы хадзілі па вуліцах з абразамі і кошыкамі: яйкі збіралі. А напярэдадні Нараджэння Хрыстова ездзілі ў Нясвіжскі касцёл да споведзі. Памятаю, як адразу пасля вайны ў мяне зламаўся грабеньчык. А ў цёткі маёй, я бачыла, ажно два меліся. Ну, я не вытрымала і ўзяла адзін сабе. Але ўвесь час адчувала, што зрабіла дрэнна, таму на споведзі ксяндзу ўсё і расказала. Ён пагладзіў мяне па галоўцы і сказаў, каб больш так я не рабіла. Добры быў чалавек.
Мама трымала пост, але ў каталікоў ён не такі строгі, як у праваслаўных. Таму мы не елі мяса толькі па серадах і пятніцах. Мама працавала тут у мясцовай пачатковай школе поварам. А бабулі і дзядулі мае — у калгасе шчыравалі. Напярэдадні Нараджэння Хрыстова мы прыводзілі ў парадак хаты, мянялі бялізну на ложках. Вечарам 24 студзеня гатавалі куццю і посную ежу. Варылі ячневыя крупы на вадзе і ставілі ў вугал стала, куды клалі крыху сена. Гатавала мама аўсяны кісель: замочвала крупы на дзень-паўтара, каб крыху падкісла, а потым варыла і дадавала цукру. Блінцы пяклі: змешвалі муку з сыроваткай і яйкам, перамешвалі і на алеі выпякалі. Гатовыя блінчыкі мама пасыпала зверху цукрам. Або мачанку з грыбоў рабілі. Спачатку замочвалі ў цёплай вадзічцы сухія грыбы, а потым іх абсмажвалі з цыбуляй. Затым падкалочвалі да ўсяго гэтага муку з вадзічкай і крыху пратушвалі. Усе чакалі, калі заззяе калядная зорка. І ўжо назаўтра, 25 снежня, быў сапраўдны пір! Усе ж трымалі сваіх парсючкоў і курачак, таму і гатавалі, хто што ўмеў!
І ўмелі ж жанчыны нашы гатаваць! Смаката! Мама рабіла і каўбаску, і катлеткі. Халадзец варыла празрысты. Мае катлеткі і зараз сын, калі прыязджае з Эстоніі, дзе жыве, заўсёды пахваліць. У фарш дзяру на дробнай тарачцы бульбу, крыху адціскаю. Дадаю 1 – 2 яйкі, здробненыя насенне кропу і лаўровыя лісточкі. Дарэчы, гэта вельмі смачная прыправа з асаблівым духмяным водарам. Салю і кладу здробненую цыбулю. Перамешваю. Абсмажваю на патэльні без мукі. Затым — у чыгунчык і ў печ. Яны пратушваюцца і становяцца вельмі мякенькія. А то сала саліла ў кубле. Пасыпала кавалкі ўсё той жа прыправай, толькі яшчэ часнок дадавала. Можна і ў слоіках трохлітровых рабіць. Праз пару тыдняў атрымоўвалася смачнае духмянае салка. Любілі мы і галушкі. Трэба надзерці на дробнай тарцы бульбу, зліць вадкасць у місачку. Праз нейкі час, калі крухмал асядзе нанізе, вадзічку зліваюць. Крухмал трэба дадаць да бульбы, крыху пасаліць, скатаць невялічкія шарыкі і варыць у вадзічцы або ў малацэ. Рабілі і бабку. Надзёртую бульбу клалі ў чыгунок, залівалі тлушчам, каб яго шмат было асабліва па берагах посуда. Смачна, калі дадавалі сушаныя яблыкі, тады замест тлушчу можна ўзяць алей. Нават і пірагі пяклі. Разбоўтвалі яйкі, муку і дрожджы, дадавалі цукар. Чакалі, каб цеста падышло. Потым залівалі тлушч або алей, тады цеста атрымоўвалася больш мяккім і не крохкім, ды выпякалі. Засякалі пеўніка. Які ж ён выходзіў смачны! Клалі яго ў чыгунок ды разам з цыбулькай, морквачкай і кропам — ды ў печ. Пеўнік выходзіў надзвычай мяккі і духмяны.
Пасля вайны мы, вядома ж, галадалі, выратоўвала тое, што калі мама гатавала трактарыстам у калгасе, то і нам што-нішто перападала. Так і трымаліся. У мамы разам з айчымам нарадзіліся дзве дзяўчынкі. Ён быў вельмі добрым чалавекам, ніколі нас не пакрыўдзіў.
Такім жа добрым і працавітым быў мой першы муж, Зяньковіч Алег Адамавіч. Калі мы жаніліся, я ішла да яго з абразам Ісуса — такі быў звычай. Нарадзілі сына Генадзя і дачушку Таццянку. Іх маленькіх вазілі пахрысціць у нясвіжскі касцёл. Дачка пазней там і павянчалася. Пражылі разам мы 10 гадоў. На жаль, Алег загінуў на матацыкле.
[caption id="attachment_62995" align="aligncenter" width="560"]
Рэма Іосіфаўна і Алег Адамавіч Зяньковіч[/caption]
І ўвесь час, каб узнесці малітвы Пану, збіраліся ў хаце адной жанчыны (на жаль, імя яе ўспомніць нешта не магу). Толькі пазней, калі да веры пачалі ставіцца лагодна, мы сталі ездзіць у Капыль, дзе каталікі збіраліся ў будынку гасцініцы. Службы правіў тады айцец Аляксей, вельмі шчыры і добры чалавек.
Аб тым, што да сваёй веры Рэма Іосіфаўна ставіцца вельмі адказна і шчыра, сведчыць вялікая колькасць абразоў Ісуса Хрыста і Божай Маці, на стале стаіць прыгожы драўляны крыж. Ды і наогул у хаце чысціня і парадак: вядома ж, набліжаецца самае светлае свята — Нараджэнне Хрыстова, і гаспадыня ўжо падрыхтавалася. А сама Рэма Іосіфаўна дапамагае ксяндзу Аляксандру Тарасевічу, настаяцелю касцёла святых Пятра і Паўла ў Капылі, калі той пасля Божага Нараджэння прыязджае ў вёску, каб асвяціць хаты прыхаджан. Да яго, калі ўзнікае жыццёвая неабходнасць, жанчына заўсёды звяртаецца па парады.
[caption id="attachment_62994" align="aligncenter" width="560"]
Рэма Зяньковіч з дзеткамі і мамай Ядвігай Паўлаўнай, 70-я гады[/caption]
Вось і на гэты раз, калі Рэма Іосіфаўна даведалася, што мы збіраемся да яе ў госці, перш за ўсё звярнулася па параду да пробашча Аляксандра Тарасевіча.
— Не хвалюйцеся, паважаная, — прагучала ў адказ, — і расказвайце тое, што адбывалася з Вамі на самай справе, нічога не прыдумляйце.
— Вельмі разумны наш ксёндз Аляксандр. Ён дае мне добрыя парады, — нібы падагульняе жанчына.
Дзіяна ТКАЧЭНКА Предновогоднее настроение царит в отделе «Канцтовары-игрушки» магазина «Промтовары» № 1.
Большой ассортимент праздничных товаров предлагают покупателям. Жители и гости Копыля с удовольствием посещают этот магазин, чтобы приобрести искусственные елки, гирлянды, елочные шары и другие новогодние атрибуты, без которых не обходится ни одно зимнее торжество. Приходите в универмаг — и вы обязательно сделаете Рождество и Новый год еще более красочными и веселыми! Павел ШЕИН
■ Николай Емельянчик (в центре) с бригадой ОЭП «Копыль»[/caption]
Основная задача района электросетей — обеспечение надежного внешнего электроснабжения всех потребителей нашего района — предприятий, сельхозорганизаций и бытовых абонентов. Это становится возможным благодаря электрической паутине, «сотканной» из опор и проводов. Протяженность линий электропередачи (ЛЭП) предопределена большой площадью Копыльского района. Воздушные линии напряжением 10 киловольт (кВ) растянулись на 1018 километров, 0,4 кВ — на 897 км. Приведенные цифры впечатляют, как впечатляет и тот факт, что бесперебойное функционирование более 2000 километров линий электропередачи и 582 трансформаторных подстанций обеспечивает коллектив всего лишь из 65 человек. Но из имеющегося штата сотрудников непосредственно ремонтников — только 25. На них лежит груз ответственности за четкую работу всех линий электропередачи в районе. Еще 17 человек относятся к категории ИТР (инженерно-технических работников), и 15 — это диспетчерский персонал, который занимается посменно оперативным ремонтным обслуживанием оборудования круглосуточно.
[caption id="attachment_62985" align="aligncenter" width="560"]
■ Диспетчер Дмитрий Малиновский[/caption]
Отличительная черта организации — четкий план работы, который подробно расписан на годы. Поэтому на сайте РУП «Минскэнерго» сегодня можно легко найти информацию о запланированном отключении ЛЭП в любой местности. За три дня до планового отключения электроэнергии в любом из населенных пунктов района об этом в обязательном порядке информируются работники соответствующего сельисполкома, в городе — Копыльское ЖКХ.
— Согласно доведенному плану, имеющееся электрооборудование проходит капитальный ремонт раз в 10 лет. Это значит, что ежегодно мы ремонтируем порядка 100 км линий 10 кВ и примерно столько же — 0,4 кВ, — поясняет начальник РЭС Николай Емельянчик. — К тому же в этом году в однопроводном исполнении мы поменяли 15 км провода на ВЛ 10 кВ, провели реконструкцию около восьми километров линий 0,4 кВ в трех населенных пунктах. Еще 8 км выполнили хозяйственным способом. Объемы проделанной работы очень внушительные.
Чтобы стать электромонтажником, необходимо пройти большую и сложную школу. Случайные люди здесь просто не задерживаются. Все подчинено четкой дисциплине и порядку действий. Чтобы ремонтировать и монтировать любое находящееся в ведении РЭС электрооборудование, энергетики изучают все нововведения, проходят обучение разного уровня в современном техническом классе организации, на мини-полигоне в г. Гресске, в учебном центре РУП «Минскэнерго», получая еще и совмещаемые профессии.
[caption id="attachment_62990" align="aligncenter" width="560"]
■ Электромонтер Евгений Синкевич[/caption]
— Работы связаны с повышенной опасностью — на высоте с применением грузоподъемных механизмов с обязательным использованием средств индивидуальной защиты. Поэтому к сотрудникам предъявляются очень высокие требования, — констатирует Николай Емельянчик.
— У нас строгий подбор персонала с обязательным прохождением испытательного срока. Только спустя год-два эти сотрудники получают допуск к электромонтажным работам. Сейчас действует шесть бригад: оперативно-эксплуатационных пунктов «Семежево», «Криница», «Грозово», «Копыль», централизованного ремонта (занимается ремонтом комплектных трансформаторных подстанций, трансформаторных подстанций, кабельных линий) и уличного освещения (обслуживает 4460 светоточек).
Немало проблем приносят энергетикам ураганные ветры, грозы, снежные циклоны, резкие перепады температур. Работники Копыльского РЭС стараются всегда оперативно решать проблемы. Доказательством тому стали обильный снегопад и, вследствие высокой влажности воздуха и резкого перепада температур, оледенение линий электропередачи, случившиеся 10 декабря этого года. Наш район считается очень серьезной зоной по гололеду из-за рельефа Копыльской гряды. Это отражено на всех технологических картах электромонтажников. Если в соседних Слуцком или Несвижском районах налипание снега в этот день составляло около 4 сантиметров, то в Копыльском слой доходил до 10 см. Под весом образовавшегося налета обрывались провода, но работники РЭС устранили неполадки в течение считанных часов.
В периоды буйства стихии, а иногда и в обычные тихие по погодным условиям дни, телефон диспетчерской службы не смолкает. Звонки поступают самые различные с просьбами и требованиями устранить неполадки в работе электроснабжения. Значительную часть из них можно отнести скорее к курьезным ситуациям. К примеру, «на кухне не работает холодильник или в квартире у соседа свет есть, а у меня нет… Пожалуйста — помогите!» Диспетчеры стараются корректно объяснять людям, что такие вопросы не входят в их компетенцию. В случае неполадок с электропроводкой внутри дома следует обращаться: в сельской местности — к работникам энергосервиса, в городе — в диспетчерскую службу ЖКХ; по вопросам оплаты за электроэнергию — в энергосбыт; по поводу ремонта электробытовой техники — в службу по ремонту бытовой техники.
[caption id="attachment_62987" align="aligncenter" width="350"]
■ Замену силового трансформатора ведет бригада ОЭП «Криница»[/caption]
— За последнее время мы поменяли практически все бригадные автомобили, которые удобны для транспортировки людей, хранения инструмента, инвентаря и защитных средств, — констатировал Николай Николаевич. — В этом году получили новую технику — бурильно-крановую машину, две вышки на базе трактора МТЗ, мобильный дизель-генератор, что также позволяет оперативно решать поставленные перед нами задачи.
Копыльские энергетики постоянно доказывают свой класс, участвуя в различных конкурсах профессионального мастерства, и входят в число лучших. Качество проводимой работы доказывает и тот факт, что по итогам смотра-конкурса на проведение капитальных ремонтов ПСЗТ «Дусаевщина» (35 кВ) впервые за многие годы вошла в тройку лучших в республике!
В последнее время Копыльским РЭС проведена значительная работа по удалению аварийно-опасных деревьев и расширению просек (с помощью работников лесхоза) вдоль линий электропередачи 10 кВ. Это также сыграло положительную роль в обеспечении бесперебойного электроснабжения потребителей. Но все еще остаются проблемными участки линий электропередачи 0,4 кВ в малонаселенных пунктах района. Чтобы свалить аварийно-опасное дерево, необходимо около 15 минут, в то время как для отсоединения проводов персоналу РЭС требуется около двух часов.
Одним из таких участков являлась электролиния в деревне Богоровщина. В течение нескольких дней бригада электромонтеров проводила замену старых проводов на современный изолированный кабель, при этом очищая прилегающую территорию от мешающей проведению работ растительности.
Самое большое достояние каждой организации — это люди, профессионалы своего дела. По мнению руководителя, в их сплоченном коллективе такую характеристику может получить любой из сотрудников. В этом году филиал «Слуцкие электросети» отметил грамотами мастера Сергея Ждана, электромонтера Андрея Малиновского, электромонтера оперативно-выездной бригады Владимира Коршука. Гордятся в организации ветеранами службы Александром Доморацким, Александром Никоновичем, Александром Феоктистовым, Иваном Поплавским, Иваном Касперовичем и другими.
Сергей ЛАЗОВСКИЙ 
Электрагазазваршчык Дзмітрый Крыцкі[/caption]
Па словах дырэктара ТАА «Капыльскі энергасэрвіс» Міхаіла Бохана, абслугова-будаўнічае прадпрыемства і цяпер займаецца тэхнічным абслугоўваннем, бягучым рамонтам сетак і сістэм электразабеспячэння, электраасвятлення, а таксама электрамантажнымі і сантэхнічнымі работамі. У энергасэрвісе працуюць брыгады электрамантажнікаў і сантэхнікаў. Таксама ёсць лабараторыя (дарэчы, адзіная ў раёне), дзе пры дапамозе спецыяльных прыбораў праводзяць электрафізічныя вымярэнні. А яшчэ там працуюць інжынеры праектных работ, бухгалтары, эканамісты. Некалькі гадоў таму прадпрыемства атрымала сертыфікат адпаведнасці, што дазваляе праводзіць работы згодна з неабходнымі патрабаваннямі.
Сярод работ, выкананых сёлета, Міхаіл Бохан самым галоўным назваў удзел у выкананні поўнага комплексу сантэхнічных работ пры будаўніцтве 16-кватэрнага жылога дома па вул. Багдановіча ў Капылі. Сіламі работнікаў энергетычнай арганізацыі праведзены ацяпленне, водаправод, каналізацыя, электразабеспячэнне дома. Многае зроблена і ў сельскагаспадарчай галіне. Так, выконвалі мантаж сянажна-сіласных траншэй, рамонт воданапорных вежаў у Мажы, Ванелевічах, Вялікай Раёўцы, для некаторых сельгаспрадпрыемстваў выраблялі агароджы, вароты, боксы для ўтрымання буйной рагатай жывёлы. Нядаўна закончаны мантаж кацельні і рэканструкцыя цеплатрасы ў аўтапарку № 21. Акрамя таго прадпрыемства працуе і з выкананнем заявак насельніцтва. Асабліва запатрабаваным з’яўляецца правядзенне неабходных падрыхтоўчых электраработ пры ўстаноўцы новых газавых катлоў. Карыстаюцца папулярнасцю і электрафізічныя вымярэнні, якія праводзяцца не толькі для жыхароў нашага раёна, але і суседніх.
[caption id="attachment_62997" align="aligncenter" width="560"]
Электрамантажнік Юрый Еўдакімаў[/caption]
А вось займаецца ўсім гэтым калектыў, які пасля праведзенай аптымізацыі налічвае крыху больш за 20 чалавек. Сярод тых, хто вылучаецца сваімі адносінамі да працы, кіраўніцтва адзначыла спецыялістаў лабараторыі Аляксандра Рыжкова і Сяргея Пашкевіча, электрамантажнікаў Юрыя Еўдакімава, Мікалая Новіка, электрагазазваршчыка Алега Сіцкага і многіх іншых. Побач з вопытнымі спецыялістамі працуе і моладзь. Нядрэнна зарэкамендаваў сябе электрагазазваршчык Дзмітрый Крыцкі, які прыйшоў на прадпрыемства амаль два гады таму пасля заканчэння Капыльскага каледжа.
Сяргей КОЗЕЛ
Фота Паўла ШЭІНА 
Прыміце шчырыя віншаванні з прафесійным святам. Гэта свята людзей, чыёй працай і клопатам у многім забяспечваецца камфорт нашага жыцця.
Энергетычны комплекс па праве лічыцца адной з ключавых, стратэгічна важных галін айчыннай эканомікі. Прыміце словы шчырай удзячнасці за добрыя справы на карысць раёна і яго жыхароў, за асабісты ўклад кожнага ў станаўленне і развіццё энергетычнай сістэмы рэгіёну!
Жадаем вам, вашым родным і блізкім моцнага здароўя, шчасця і дабрабыту!
Раённы выканаўчы камітэт
Раённы Савет дэпутатаў 
