Ні для каго не сакрэт, што найбольшая нагрузка і адказнасць за выхаванне дзяцей кладзецца на плечы жанчыны. Выхавальніца, настаўніца, мама — усе яны — жанчыны і выхоўваюць дзетак з так званага жаночага пункта гледжання. Таму роля бацькі ў сям’і ўзрастае.
Як было… Калі крыху азірнуцца назад, у мінулае, мы ўбачым, што бацька з’яўляўся галоўным здабытчыкам, а жанчына захоўвала сям’ю. Цікава, але і ў навучальных установах большая колькасць была мужчын-настаўнікаў. А ў традыцыйнай беларускай сям’і бацька меў велізарны аўтарытэт і ўладу над дзецьмі, служыў прыкладам для пераймання. Яго характэрнымі рысамі былі патрабавальнасць, стрыманасць і нават суровасць, якія не выключалі любоў да сваіх блізкіх. Бацькоўскія функцыі, у адрозненне ад мацярынскіх, акрэсліваліся абаронай ад знешняй небяспекі і жыццезабеспячэннем сям’і. Бацька ў традыцыйнай сям’і і кармілец, і вышэйшы дысцыплінатар, і непасрэдны настаўнік у сферы сацыяльна-працоўнай дзейнасці. Слова яго было законам («Бацькоўскае слова дарэмна не гаворыцца»), а распараджэнні і загады не падлягалі абмеркаванню і выконваліся ўсімі дзецьмі. Улада бацькі над дзецьмі была велізарнай і юрыдычна спынялася толькі пры раздзеле з сынамі, калі яны станавіліся самастойнымі гаспадарамі. Маральны ўплыў бацькі на дзяцей заставаўся да канца яго жыцця. Калі ж жанатыя сыны ці замужнія дочкі заставаліся жыць у роднай хаце, яны павінны былі ва ўсім падпарадкоўвацца бацьку.
…І як ёсць. За мінулы час роля бацькі крыху змянілася. Але, як і раней, ён, у першую чаргу, увасаб- ляе для свайго дзіцяці ўзор мужчыны — абаронцы, здабытчыка, джэнтльмена. Дзякуючы гэтаму дзеці адчуваюць сябе больш упэўнена, растуць псіхалагічна здаровымі.
Беларусы кажуць Бацька не матуля, не пацалуе і не прытуле. Без мужчыны і дом сірата. Калі хата без гаспадыні — вуглы гараць, а без мужыка (гаспадара) — увесь дом. Хата без гаспадара плача. Без гаспадара гумно плача, а без гаспадыні хата. Гаспадар і жонка – найлепшая сполка. Муж баіць пра паходы, жонка — пра расходы. Муж носіць мяшком, а гаспадыня — гаршком.Роля бацькі ў выхаванні сына... Раней, калі хлопчыкі дасягалі 12-13-гадовага ўзросту, апека над імі пераходзіла ад маці да бацькі. Кожны бацька рыхтаваў для сябе пераемніка. Таму ён навучаў сыноў мужчынскім справам: араць, баранаваць, касіць і г.д. Акрамя таго кожны бацька вучыў цяслярыць і сталярыць, звіць вяроўку і г.д. Менавіта бацька фарміраваў у іх мужчынскія якасці: мужнасць, спрыт, памяркоўнасць, пачуццё адказнасці. І зараз тата ў жыцці хлопчыка вельмі важны. Менавіта бацька з’яўляецца для яго прыкладам правільных мужчынскіх паводзін ― у дачыненні да сваёй сям’і, каханай жанчыны, сяброў, будучых дзяцей. Роля бацькі ў сямейным выхаванні зводзіцца і да таго, што мужчына павінен падтрымліваць больш дысцыпліну ў параўнанні з мяккім характарам мамы. Аднак без праяўлення агрэсіі і залішняй строгасці — інакш сын будзе расці ўзлаваным і жорсткім. Татава падтрымка і прызнанне, развіццё самастойнасці, мужнасці, павагі да жанчыны — усё гэта і ёсць галоўныя задачы выхавання сына бацькам. ...І дачкі. Выхаванне дзяўчынкі — працэс тонкі і вельмі адказны. Справа ў тым, што, сталеючы, дачка прымяняе вобраз таты пры выбары спадарожніка жыцця, мужа, хлопца. Таксама яна пераймае і мадэль пабудовы ўзаемаадносін паміж жонкай і мужам ад сваіх бацькоў. Акрамя таго, гледзячы на тату, дзяўчынка павінна бачыць тыя якасці, якія робяць мужчыну сапраўдным мужчынам. Таму бацьку варта ставіцца да дачкі як да лэдзі, прынцэсы, выхоўваючы тым самым у ёй жаночую годнасць. Важна бачыць у дзяўчынцы асобу, раіцца з ёй, шанаваць яе меркаванне. Дачка, якая вырасла ў атмасферы любові, стане чалавекам добрым, спагадлівым, пабудуе моцную сям’ю. Выхаванне дзіцяці без бацькі. На жаль, існуюць і такія сітуацыі, калі дзеці растуць без бацькавай любові і ўвагі. Аднак мужчынскае выхаванне сыну неабходна ў любым выпадку. Каб вырасціць годнага чалавека, маме варта ставіцца да хлопчыка як да мужчыны, нягледзячы на тое, што ён яшчэ малы. Прасіце яго аб дапамозе па хаце, падаць вам паліто, паднесці сумку. Хай хто-небудзь з сям’і (дзядуля, дзядзька, старэйшы брат), сяброў будзе для сына годным узорам для пераймання. Пры выхаванні без бацькі для дачкі таксама важны прыклад правільных мужчынскіх паводзін. Гэта можа быць член сям’і, хросны, сябар, які любіць і клапоціцца пра яе. Паважаныя чытачы, нам вельмі цікава ваша меркаванне пра ролю бацькі ў сям’і. Таму запрашаем вас паразважаць і выказаць свае думкі. Дасылайце нам цікавыя гісторыі, фотаздымкі ці малюнкі пра тату. Будзем вельмі рады!
Яраслаў Лук'янавіч і Алена Дзмітрыеўна любяць перагортваць сямейны альбом[/caption]
Скажыце, што перш за ўсё сведчыць пра гасціннасць? Упэўнена: утульнасць у хаце і добрае, шчырае слова гаспадароў. Менавіта такая атмасфера і пануе ў доме Яраслава Лук’янавіча і Алены Дзмітрыеўны Умрэйкаў. У печы «гуляе» агеньчык — гатуецца ежа: гаспадыня і зараз не давярае сучасным газавым плітам, а больш карыстаецца надзейнай рускай печчу. Умрэйкі вельмі шчыра і гасцінна сустракаюць гасцей. І ад гэтай пяшчоты шэры студзеньскі дзень расквечваецца яскравымі фарбамі.
«Яроша» — такі ласкавы зварот раз-пораз чуецца, калі гаспадыня звяртаецца да мужа. Абое — і Алена Дзмітрыеўна, і Яраслаў Лук’янавіч — мясцовыя, пясоцкія. Толькі нарадзіліся ў розныя гады: ён у 1930-м, яна — у 1931-м. Нават і хаты іх знаходзіліся побач, таму сябравалі з самага дзяцінства, разам гулялі на пясоцкіх вуліцах. Падзеі Вялікай Айчыннай пакінулі крывавы след у лёсах усіх песачанцаў. Не выключэнне і Умрэйкі. Родны брат гаспадара Канстанцін быў партызанам і загінуў у 1944 годзе, трапіўшы ў засаду. Бацькоўскія хаты і мужа, і жонкі згарэлі падчас бамбёжак. Амаль усю вайну Яраславу з матуляй (бацьку рэпрэсіравалі ў 1938-м) прыйшлося хавацца ад немцаў і жыць у розных людзей. Вядома ж, брат — партызан! Новую хату, у якой Умрэйкі жывуць і зараз, Яраслаў Лук’янавіч пачаў будаваць пасля вайны. Не адзін год цягнулася яе ўзвядзенне, але амаль усе работы выконваў сам: бацька — добры сталяр — паспеў перадаць сыну асновы свайго рамяства.
І ўжо напярэдадні адыходу на службу ва Узброеныя Сілы СССР у 1951 годзе Яраслаў прывёў у хату жонку Алену. З таго часу і пачаўся адлік іх сямейнага дабрабыту. Аддаўшы даніну Радзіме, праз тры гады Яраслаў Лук’янавіч вярнуўся ў родную вёску.
[caption id="attachment_64043" align="aligncenter" width="580"]
Ах, маладосць, маладосць...[/caption]
Усе пытанні Умрэйкі заўсёды вырашаюць разам, імкнуцца не супярэчыць адзін аднаму. І калі была магчымасць пераехаць у Мінск (падчас армейскай службы мужа Алена працавала ў сталіцы швачкай на фабрыцы імя Крупскай), Яраслаў вырашыў застацца ў Пясочным: як ён мог кінуць маці? Ды і горада не любіў — у вёсцы прасторней. Таму і засталіся на роднай пясоцкай зямельцы. За старанную плённую працу ў бухгалтэрыі саўгаса «Прамень» Алена Дзмітрыеўна ўзнагароджана медалём «Ветэран працы».
Так, галоўнае багацце сям’і — дзеці. Тамара нарадзілася ў 56-м годзе, сын Саша — у 58-м. Ніна з'явілася на свет у 61-м, а Валянціна — у 65-м. Сёння ўсе яны — годныя самастойныя людзі. Тамара Яраславаўна — падпалкоўнік міліцыі. Атрымаўшы дзве вышэйшыя адукацыі (у БДУ і Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь), працуе ў БНТУ Аляксандр Яраслававіч, які ў вольны час вывучае гісторыю роднага краю і выдае аб гэтым кнігі. Дзякуючы добрасумленнай працы Ніны Яраславаўны, выхаванцы Капыльскай дапаможнай школы-інтэрната заўсёды выглядаюць чыстымі. А малодшая Валянціна Яраславаўна робіць у Інстытуце генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі.
З вялікай удзячнасцю за выхаванне дзяцей Алена Дзмітрыеўна расказвае пра сваю свякроў бабу Шуру (Умрэйку Аляксандру Канстанцінаўну). Вядома ж, у той час ніякага водпуску па доглядзе за дзеткамі не было — праз два-тры месяцы пасля нараджэння матулі пакідалі сваіх немаўлятак (хто са сваякамі, хто са знаёмымі) і выходзілі на работу. А дзеткам патрэбен надзейны пастаянны догляд, які і забяспечвала баба Шура — вельмі мудрая і культурная, хоць і непісьменная, жанчына. За гэтыя якасці яе і паважалі аднавяскоўцы.
— Надта смачныя пірагі пякла баба Шура, — успамінае Алена Дзмітрыеўна. — І з яблыкамі, і з варэннем. Яна і мяне гатаваць навучыла. А да выхавання ставілася надзвычай сур’ёзна і строга. Таму і дзетак усіх пахрысціла: каго тут, у Пясочным, каго ў Цялядавічах.
Пра тое, што гаспадар — сапраўдны сталяр, сведчыць вялікая колькасць вырабаў з дрэва: у гасцінай радуюць вока прыгожыя столікі, фотаздымкі сваякоў — і знакамітага Сцяпана Андрэевіча Умрэйкі ў тым ліку — знайшлі сваё месца ў арыгінальных драўляных рамках.
— А колькі я перарабіў аконных рам! А дзвярэй! Нават у Капыль мяне часта запрашалі! — з гонарам успамінае Яраслаў Лук’янавіч. — У мяне і сёння дрэваапрацоўчыя станкі захоўваюцца.
Адправіўшы дзяцей у самастойнае жыццё, Умрэйкі жывуць удваіх. Сумаваць не прыходзіцца. Алена Дзмітрыеўна з захапленнем вяжа дзецям, унукам і праўнукам прыгожыя, сагрэтыя сардэчнай цеплынёй рэчы. Асабліва рады гаспадары шматлікім гасцям, якіх заўсёды сустракаюць ветліва і шчыра. Часта да іх завітваюць дзеці і ўнукі. Бацькоўскія пяшчота і дабрыня гучаць у іх сэрцах рэхам удзячнасці.
Дзіяна ТКАЧЭНКА 
Копыльский район газоснабжения является структурным подразделением филиала «Солигорскгаз» РУП «Минск-облгаз». — Наша основная задача, — отмечает начальник организации Николай Варвашеня, — обеспечение бесперебойного, безаварийного снабжения потребителей всех категорий природным и сжиженным газом. На конец минувшего года договоры на обслуживание с нами заключили свыше 6350 потребителей природного и 13 324 сжиженного газа, а также 14 промышленных и 26 коммунально-бытовых потребителей. И мы стараемся, чтобы все они остались довольны качеством оказываемых услуг. 24 населенных пункта района, в том числе и Копыль, обеспечены природным газом. Мы обслуживаем 53 газораспределительных пункта и 355 км сетей газоснабжения.
В конце 2017 года по поручению председателя райисполкома среди трудовых коллективов отделом идеологической работы, культуры и по делам молодежи была распространена анкета, в которой необходимо было ответить на ряд вопросов, касающихся работы Копыльского района газоснабжения. Как оказалось, жители нашего города и района довольно высоко оценивают работу предприятия. Хотя не обошлось и без замечаний.
В частности говорилось о том, что наши газовщики обслуживают не все виды газовых котлов. Как рассказал главный инженер Владимир Сафонов, эту проблему стараются решить: идет обучение специалистов, которые смогут обслуживать газовые котлы импортного производства (в 2017 году для этих целей создано дополнительно два рабочих места).
Большое внимание уделяется безопасности. Плиты и другое газовое оборудование имеют свой срок службы. И если вовремя его не заменить, можно создать проблемную ситуацию. В Копыльском районе газоснабжения помогут решить и эту проблему. «У нас проводится своеобразная акция по замене газовых плит, — рассказывает Анна Ивашкевич, инструктор производственного обучения. — Мы продадим потребителю газовую плиту (в том числе в рассрочку), бесплатно ее доставим и установим. Правда, это касается только оборудования, у которого закончился срок эксплуатации».
Если продолжить разговор о безопасности, возникает вопрос: как себя вести, если услышали запах газа. Специалисты категоричны: необходимо срочно набрать номер 104 и действовать согласно рекомендациям, которые будут даны оператором.
Владимир Сафонов напоминает, что в таком случае нужно перекрыть кран или вентиль баллона, выключить свет, не пользоваться электроприборами и контролировать ситуацию, дожидаясь приезда специалистов.
Еще одну чрезвычайно полезную для жителей города и района услугу предлагают газовщики. Это установка счетчиков. Граждане все чаще задумываются об экономии воды, электроэнергии, но не газа. Причина проста — газ населению пока обходится дешево, ведь мы возмещаем всего около 41% его полной стоимости. Если пользователь хочет контролировать, какой объем газа он расходует каждый месяц, и, как следствие, не переплачивать за газопотребление, то понадобится установка газосчетчика. Проведенные статистические исследования говорят о том, что установка счетчика газа позволяет экономить на оплате за газ до 30% – 50%.
За 2017 год специалисты Копыльского района газоснабжения установили 35 счетчиков.
При наличии жестких требований к посетителям на ООО «Свинокомплекс «Заболоть» установлены многочисленные посещения свинокомплекса посторонними лицами без требуемого согласования с главным государственным ветеринарным врачом области либо иным уполномоченным лицом.
Работниками данного свинокомплекса в нарушение Ветсанправил не обеспечено заполнение и детальный анализ анкет, представляемых посторонними лицами при посещении свиноводческого объекта. В ряде случаев отсутствовали данные о наличии свиней в личном подворье, посещении иных свинокомплексов в течение 14-дневного периода, нахождении на охоте, заболевании инфекционными болезнями, посещении регионов, неблагополучных по АЧС.
В ОАО «Свинокомплекс Негновичи» и ООО «Свинокомплекс «Заболоть» нарушались требования по обеспечению прохождения работниками регулярного медицинского обследования (отсутствовали справки о медосмотре у 25 человек).
Имеются нарушения при организации профилактической работы посредством введения антигенного материала.
По итогам рассмотрения результатов проверок на коллегии Комитета информация направлена в Департамент ветнадзора и облисполком для устранения выявленных нарушений, а виновные лица подлежат привлечению к административной ответственности.
Управление контроля за работой АПК Комитета госконтроля Минской области 
— Сергей Валерьевич, как проявляется заболевание у животных?
— АЧС характеризуется лихорадкой, цианозом кожи и обширными геморрагиями во внутренних органах. Между заражением и проявлением клинических признаков может пройти от 2 до 22 суток. Проявляется болезнь отказом от корма, повышается температура тела до 41 – 42 градусов. Дыхание у больных прерывистое, движения шаткие и медленные. На коже животного появляется множество кровоизлияний и лиловых пятен, не бледнеющих при надавливании. У некоторых свиней отмечается расстройство пищеварительного тракта, конъюнктивит, носовое истечение. Случаются конвульсии и параличи. АЧС отличается большой устойчивостью. В почве она может сохраняться до 180 дней, на дереве и в кирпичах — от 120 дней, в мясе — 5 – 6 месяцев. В помещениях, где содержались больные и подозрительные по заболеванию свиньи, после их удаления вирус сохраняется не менее трех недель, а при комнатной температуре — от 2 до 18 месяцев.
— Зависит ли восприимчивость к вирусу от возраста животного?
— К вирусу восприимчивы домашние свиньи независимо от возраста. Источником возбудителя инфекции являются больные животные и переболевшие свиньи. Возбудитель передается через корм, инвентарь, почву, транспортные средства. Особую опасность представляют продукты убоя свиней. Переносчиками вируса могут быть домашние и дикие животные, птица, насекомые, грызуны, люди, бывшие в контакте с больными животными.
— Есть какие-либо эффективные средства профилактики африканской чумы свиней на частных подворьях?
— Эффективных профилактических средств до настоящего времени не разработано, причем лечение также запрещено. Большую роль здесь играет личное отношение граждан к ведению своего хозяйства и соблюдению ряда правил, выполнение которых позволяет сохранить здоровье животных и избежать экономических потерь.
— Расскажите, какие меры, которые помогут предотвратить заражение, должны принимать владельцы подсобных хозяйств?
— Нижеследующие советы достаточно просты и вполне выполнимы. Главное, до конца осмыслить опасность и отнестись к этому со всей серьезностью. Так, для дезинфекции нужно применять хлорсодержащие препараты: хлорамин, хлорную известь или же уксусную молочную кислоту. Исключить посещение вашего хозяйства посторонними лицами, не допускать свободного выгула свиней, регулярно проводить мероприятия по уничтожению мелких грызунов и кровососущих насекомых. Для кормления использовать корма только промышленного производства, подвергать их тепловой обработке при температуре выше 80 градусов в течение 15 – 20 минут. Исключить возможность проникновения на территорию диких и бродячих животных, не покупать живых свиней и продукцию из свинины без ветеринарных сопроводительных документов, а также в неустановленных местах торговли. Купленных животных поместить на неделю на карантин отдельно от имеющегося поголовья. Важный момент: категорически запрещается выбрасывать трупы животных, отходы от их содержания и переработки на свалки, обочины дорог. Также не стоит пытаться перерабатывать мясо павших или вынужденно убитых свиней, поскольку это может привести к дальнейшему распространению инфекции. Перед входом в помещение, где содержатся свиньи, сделать дезподушку — мешок, набитый опилками и обильно смоченный дезинфицирующим раствором, состоящим из 2% едкого натрия, хлорной извести, 1% тубисана и 1% вироцида. Если были замечены хоть малейшие признаки болезни, необходимо немедленно доставить мясо в ветеринарную лабораторию для исследования.
— Что еще Вы хотели бы сказать тем, кто содержит свиней?
— Уважаемые жители города Копыля и Копыльского района, прошу вас с пониманием и гражданской ответственностью отнестись к вопросам, связанным с АЧС. В случае, если заболело животное, даже без характерных признаков для АЧС, необходимо обратиться к специалистам ветеринарной службы, а также информировать о каждом случае падежа животных. Помните! Существует ответственность за нарушение ветеринарно-санитарных правил содержания, убоя, утилизации трупов и отходов, перемещение животных без сопроводительных документов, что влечет за собой административную и материальную ответственность физических и юридических лиц, предусмотренную законом Республики Беларусь.
Беседовала Кристина ЖОГОЛЬ 
